Türkiye’de 28 Temmuz-3 Ağustos tarihleri arasında yaşanan 100’den fazla orman yangınından bazıları etkisini sürdürüyor.

Orman yangınları sonucu en az 9 kişi yaşamını yitirdi.

Yangınların nedeni ve yetkililerin yangına müdahalesindeki olası zaafiyetler ile ilgili çok sayıda iddia gündeme geldi.

Peki bu iddialar hangileri? Yetkililerin yanıtı ne oldu?

Sabotaj iddiaları

Yangınların doğal sebepler, iklim değişikliği ya da kaza sonucu değil kundaklama sonucu çıktığı yönünde bazı iddialar ortaya atıldı.

Sosyal medyada sabotaj olasılığına işaret eden doğrulanmamış çok sayıda bilgi ve görsel içerik paylaşıldı.

Sabotaj ihtimaline ilişkin soruşturma ise devam ediyor.

Cumartesi günü yaptığı açıklamada bu iddialara yönelik geniş çaplı soruşturma yürütüldüğünü duyuran Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan “Bu vatanı ateşe verecek kadar ülkemize ve milletimize ihanet içine girenler varsa onların yakasına yapışıp en ağır şekilde cezalandırılmalarını sağlamak da boynumuzun borcudur” diye konuştu.

Yangınların nedeni ve yetkililerin yangına müdahalesindeki olası zaafiyetler ile ilgili çok sayıda iddia gündeme geldi. Peki bu iddialar hangileri? Yetkililerin yanıtı ne oldu?
Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Terör örgütü elebaşılarının geçen yıl ormanları yakma talimatı vermesinin ardından ülkemizdeki orman yangını sayısının ve yanan alan büyüklüğünün yaklaşık 2 katına çıktığını biliyoruz” sözleriyle, PKK’nın yangınların arkasında olabileceğine işaret etmiş ancak bu yangınlarla doğrudan bağlantı kurmamıştı.

Sabotaj iddiası, yalnızca “terör şüphesi” üzerinden değil, yakılan alanların yeniden imara açılacağına ilişkin kaygılar etrafında da şekilleniyor.

Ancak bu iddiaya kanıt teşkil edecek somut bir delil yok. İddiayı doğrulayan resmi bir açıklama da yapılmadı.

Öte yandan İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, dün yaptığı açıklamada ”300’e yakın” ihbar aldıklarını ve hepsiyle tek tek ilgilendiklerini söyledi.

‘Yangınları PKK başlattı’ iddiası

İddia, sosyal medyada yangınların ortaya çıktığı ilk günlerde sosyal medyada karşılık bulmaya başladı.

Yazılı ve görsel basında da bu iddialara yer verildi.

Demirören Haber Ajansı (DHA), Manisa’nın Turgutlu ilçesinde yakalanan iki PKK’lının “Orman yakmak için 3 ilde keşif yaparken” yakalandığını haberleştirdi.

Manisa Valiliği bu haberi yalanladı.

Valilik’in Cuma günü yaptığı yazılı açıklamada, “Gözaltına alınan şahısların devam eden orman yangınlarıyla irtibatlı olduklarına dair herhangi bir bilgi ya da bulgu söz konusu değildir” denildi.

DHA, Valilik açıklaması sonrası bu haberini geri çekti.

Drone ile alevler püskürtüldü iddiası

Eski Ankara Belediye Başkanı Melih Gökçek, sosyal medya platformları ve WhatsApp gruplarında dolaştığı belirtilen ve bir drone ile ormanlara alevler püskürtüldüğü anları gösterdiği iddia edilen bir videoyu paylaştı.

Gökçek, “Alçaklar dronla yangın çıkartıyor. Videonun soluna bakın dronun ayağını göreceksiniz” notuyla yaptığı bu paylaşımı Emniyet Genel Müdürlüğü’nün (EGM) görüntülerin Türkiye ile ilgisi olmadığını açıklaması üzerine sildi.

EGM’den Cuma günü yapılan açıklamada, “Bazı sosyal medya hesaplarında paylaşılan ve drone olduğu değerlendirilen bir hava aracından alev püskürtüldüğüne ilişkin görüntülerin Türkiye ile ilgisi yoktur. Ülke genelinde yaşanan orman yangınlarının sebebi gibi gösterilmeye çalışılan söz konusu görüntüler, yabancı menşeili bir filmden alınmış ve gerçekmiş algısı yaratılmaya çalışılarak servis edilmiştir” denildi.

Eski Washington Büyükelçisi Serdar Kılıç da, paylaştığı bu videoyu EGM’nin açıklaması sonrası sildi.

Kılıç, Twitter’dan daha sonra paylaştığı mesajda ise, “O paylaşımımdaki diğer görüşlerim geçerlidir. Ne bu devlet ne de bu millet, bu hainliği yapanları ve buna sessiz kalanları unutmayacaktır” ifadelerini kullandı.

Yangınların nedeni ve yetkililerin yangına müdahalesindeki olası zaafiyetler ile ilgili çok sayıda iddia gündeme geldi. Peki bu iddialar hangileri? Yetkililerin yanıtı ne oldu?

Yangın söndürme araçları yetersiz

Tarım ve Orman Bakanlığı ile Türk Hava Kurumu (THK), yangınlara müdahale etmekte geç ve yavaş kaldığı gerekçesiyle eleştirildi.

Türkiye’nin elindeki yangın söndürme uçaklarının sayısının da yetersiz olması eleştirilerin başında geldi.

Tarım ve Ormancılık Bakanı Bekir Pakdemirli’nin, bakanlığın envanterinde yangın söndürme uçağı ve helikopteri olmadığına ilişkin açıklaması bu iddiayı doğrular nitelikteydi.

Yangınlara müdahale araçlarının sayısı konusunda ise farklı bilgiler paylaşıldı.

THK’nın 29 Temmuz’da yaptığı yazılı açıklamaya göre, Türkiye’nin elinde yangınlara müdahalede kullanabileceği üç uçak bulunuyor.

THK’nın açıklamasında “toplam 20 hava aracının” yangınlara müdahalede kullanıldığı belirtiliyor.

Pakdemirli yangın söndürmede Beriev BE-200 tipi üç uçağın kullanıldığını belirtmişti.

Öte yandan yapılan farklı açıklamalardan söz konusu uçakların THK tarafından tedarik edilen Rus uçakları oldukları anlaşılıyor.

Bakan Pakdemirli, daha sonra yaptığı açıklamada THK uçaklarının kapasitesi yetersiz olduğundan yangınlara müdahalede kullanılmadığını da öne sürdü.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise, Cumartesi günü, orman yangınlarının devam ettiği Antalya’nın Manavgat ilçesinde yaptığı incelemelerin ardından yaptığı açıklamada, “Uçak konusundaki sıkıntıların ana sebebi THK’nın filosunu yenileyememiş olmasıdır. Ukrayna, Rusya ve Azerbaycan’dan ve son anda İran’dan gelen uçaklarla uçak sayımız artmıştır. Orman yangınları ile mücadele filomuzu güçlendirmeye devam edeceğiz” demişti.

Erdoğan gazetecilere yaptığı açıklamada, kullanılan helikopter sayısını 45, uçak sayısını ise 30 Temmuz itibarıyla 5-6 olarak vermişti.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı’nın yaptığı son açıklamaya göre 2 Ağustos itibariyla ,” 16 uçak, 9 İHA (insansız hava aracı) ve 52 helikopter” yangınlara müdahale etti.

Yangın söndürme işi özelleştirildi

Cumhuriyet Gazetesi yazarı ve Tele1 Ege Temsilcisi Tuncay Mollaveisoğlu, bir televizyon röportajında “yangın söndürme işlerinin 2019 yılında özelleştirildiği” iddiasını dile getirdi.

Cumhuriyet TV’ye konuşan Mollaveisoğlu, 2019 yılında Muğla’da yaşanan orman yangını hatırlatarak, bu dönemde “Orman Bakanlığı’nın yangın söndürme işini THK’dan alarak yerine özel şirketleri getirdiğini öne sürmüştü.

Tarım ve Orman Bakanlığı ise “özelleştirme” iddiasını Pazar günü yayımlanan bir açıklama ile yalanladı.

Bakanlık’ın açıklamasında, “Ülkemizde yangın söndürme işinin özelleştirilmesi diye bir şey yoktur. Çünkü yangın söndürme ihalesi yapılamaz. Orman yangınlarıyla mücadele Orman Genel Müdürlüğünün (OGM) asli görevidir. Mücadele için sadece araç kiralanır” ifadeleri yer aldı.

Bakanlık’ın bu açıklamasına “Yaptığınız laf ebeliği… ” diye yanıt veren Mollaveisoğlu’nun Twitter hesabından paylaştığı mesaj şöyle:

“Yangın söndürme işini bakanlık ne ile yapıyor? Uçak ve helikopter ile… Nasıl temin ediyor? 2019 yılında THK’yi devre dışı bırakarak özel sektöre ihaleler yolu ile.. Yani neymiş gerçek; yangın söndürme işini özelleştirmişsiniz… “


 

Türk Hava Kurumu ile Tarım ve Orman Bakanlığı neden eleştiriliyor?

Yangınların nedeni ve yetkililerin yangına müdahalesindeki olası zaafiyetler ile ilgili çok sayıda iddia gündeme geldi. Peki bu iddialar hangileri? Yetkililerin yanıtı ne oldu?

Tarım ve Orman Bakanlığı ile Türk Hava Kurumu (THK), Akdeniz, Ege ve İç Anadolu bölgelerinde son üç günde çıkan yangınlara müdahale etmekte geç ve yavaş kaldığı gerekçesiyle eleştiriliyor.

Eleştirilerin odağında, Türkiye’de yetersiz sayıda yangın söndürme uçağı olması ve var olanların da hangarlarda beklemesi yer alıyor. Hükümete göre bu uçaklar kullanılamaz halde.

Hükümet ile bu kurumlara yönelik eleştirileri ve bunlara tarafların verdiği yanıtları inceledik.

Yangınlara nasıl müdahale ediliyor?

Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli, Cuma günü Twitter hesabından paylaştığı mesajda, ülke genelindeki yangınlara “6 uçak, 9 insansız hava aracı (İHA) ve bir insansız helikopter, bir yangın söndürme tankı, 45 helikopter, 4 binden fazla personel” ile müdahale ettiklerini açıklamıştı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Cumartesi günü, orman yangınlarının devam ettiği Antalya’nın Manavgat ilçesinde yaptığı incelemelerin ardından yaptığı açıklamada, “Uçak konusundaki sıkıntıların ana sebebi THK’nın filosunu yenileyememiş olmasıdır. Ukrayna, Rusya ve Azerbaycan’dan ve son anda İran’dan gelen uçaklarla uçak sayımız artmıştır. Orman yangınları ile mücadele filomuzu güçlendirmeye devam edeceğiz” diye konuştu.

Bekir Pakdemirli’nin Cumartesi akşamı paylaştığı bilgiye göre, 92 yangın kontrol altına alındı, 9 yangın ise devam ediyor.

Pakdemirli, yangın söndürme araçlarıyla ilgili tartışmalara da açıklamasında değindi.

”Havada ne kullandığınız değil, yere ne kadar su attığınız önemlidir “diyen Pakdemirli, orman yangınlarında kullanılan “1 helikopterin, 1 uçak potansiyelinde su atabildiğini” ifade etti.

Pakdemirli’nin açıklaması şöyle devam etti:

“Şu an kullanılan son teknoloji amfibik uçakların su taşıma kapasitesi 12 tondur. Manavgat yangınında uçaklar etkili şekilde kullanılmıştır. Yangına müdahalede kullanılan helikopterlerin su taşıma kapasitesi de 10 tona kadar çıkmaktadır. Yani bizdeki 1 helikopter, 1 uçak potansiyelinde su atabilmektedir. Esasen havada ne kullandığınız değil, yere ne kadar su attığınız önemlidir. Böyle bakıldığında ’45 uçağımız var’ diyebiliriz”

Bakan Pakdemirli gazetecilere daha önce yaptığı açıklamada ise, bakanlığın envanterinde yangın söndürme uçağı ve helikopteri olmadığını, ancak bu yıl içerisinde uçak alımının tamamlanacağını söyledi.

Pakdemirli şu anda yangın söndürmede Beriev BE-200 tipi uçağın kullanıldığını da ekledi. Farklı açıklamalardan söz konusu 3 uçağın THK tarafından tedarik edilen Rus uçakları oldukları anlaşılıyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise ilerleyen saatlerde gazetecilere yaptığı açıklamada kullanılan helikopter sayısını 45, uçak sayısını ise bugün itibarıyla 5-6 olarak verdi.

Erdoğan, “Rusya’dan, Ukrayna’dan aldığımız uçaklar var. Azerbaycan da amfibik uçağını gönderecek. Bununla birlikte 6-7 uçak olacak” dedi.

THK neden eleştiriliyor ve eleştirilere ne yanıt veriyor?

Türk Hava Kurumu’nun yangın söndürme uçaklarının hangarda çürümeleri, az bir kapasite eksikliği nedeniyle ihalelere katılamamaları ve tecrübeli pilotların da kayyum yönetiminin gelmesiyle birlikte işten çıkarılmaları başlıca eleştiri konularını oluşturuyor.

Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli, konuyla ilgili iddialara yönelik açıklamasında “‘Özellikle ulusal ve sosyal medyada THK’nın ihalelerden dışlandığı gibi bilgiler kasıtlı olarak yayılmaktadır. Bu paylaşımlar gerçeği yansıtmamaktadır” dedi.

THK ile bir sorunları olmadığını söyleyen Pakdemirli ise “(THK’nin) elindeki uçakla ilgili problem, uçabilecek kapasitede değil, uçsa da performans verecek bir kapasitede değil” dedi ve bunun yerine iki senedir daha verimli uçakların kullanıldığını söyledi.

Pakdemirli, “Biz burada diyoruz ki insansız hava uçağı, helikopter, son teknoloji jet amfibik uçak diyoruz, hâlâ antikacı dükkanı gibi 1960’dan kalan uçakları kullanalım diye açıklama yapılıyor” dedi.

Yangınların nedeni ve yetkililerin yangına müdahalesindeki olası zaafiyetler ile ilgili çok sayıda iddia gündeme geldi. Peki bu iddialar hangileri? Yetkililerin yanıtı ne oldu?
 Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli, Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Adil Karaismailoğlu yangının 3 gündür devam ettiği Manavgat’ta açıklamalarda bulundu

Cumhurbaşkanı Erdoğan da gazetecilere yaptığı açıklamada, “THK’nın uçakları varmış falan. Bunu neye göre söyleyebiliyorsunuz? THK’nın elinde kullanılabilecek uçak yok” dedi.

THK’nın eski ve yeni yöneticilerinin yaptığı açıklamalardan kurumun elinde Kanada yapımı 9 uçak bulunduğu anlaşılıyor, ancak bunların kullanılır durumda olup olmadığına ilişkin iki yönetimden farklı açıklamalar geliyor.

Yangınların nedeni ve yetkililerin yangına müdahalesindeki olası zaafiyetler ile ilgili çok sayıda iddia gündeme geldi. Peki bu iddialar hangileri? Yetkililerin yanıtı ne oldu?

THK’ya 2019’da atanan kayyum heyetinin başkanı Cenap Aşçı, CNNTürk televizyonuna yaptığı açıklamada, kendilerinden önceki yönetimin uçakların bakımını yaptırmadığı için şu an kullanılamaz halde olduklarını, bu nedenle de uçak kiralandığını açıkladı:

“2010 yılından sonra başlayan mali krizde bu uçakların yıllık bakımları yapılmamış. Bu uçakların kurallara göre takılan, sökülen her parçasının standardize olması lazım. Üretici firma ile temas ettik. Kanada’dan gelip baktılar. Bir takım parçaların standart dışı olduğunu tespit ettiler. Onları tamamlamaya çalıştık.

“Bu uçakları kaldırmam için şu anda 4 milyon dolarlık bir yatırım yapmam lazım. 1,5 milyar borcu olan bir kurumun, almadığı bir ihaleye yatırım yapma şansı yok.”

Yangınların nedeni ve yetkililerin yangına müdahalesindeki olası zaafiyetler ile ilgili çok sayıda iddia gündeme geldi. Peki bu iddialar hangileri? Yetkililerin yanıtı ne oldu?
 THK’ya 2019’da atanan kayyum heyetinin başkanı Cenap Aşçı, CNNTürk televizyonunda telefonla sorulara yanıt verdi

2015-2018 yılları arasında THK Merkez Denetleme Kurulu başkanlığını yapan Bayram Duman ise Halk TV’ye yaptığı açıklamada 9 uçaktan, 6’sının faal olduğunu ve diğerlerinin de masrafları karşılandıktan sonra faal hale getirilebileceğini söyledi ve şöyle konuştu:

“Uçaklar eski deniliyor ama bizim uçaklarımız, İspanya, Fransa, Almanya, İtalya, Yunanistan’ın kullandığı uçaklarla aynı kapasitededir.”

Cenap Aşçı da THK’nın envanterindeki uçakların 2018 yılına kadar Orman Genel Müdürlüğü’nün yangın söndürme operasyonlarında kullanıldığını doğruladı.

Bu uçaklar standart dışı iseler 2018 yılına kadar neden kullanıldıkları ise bir soru işareti.

Diğer taraftan bakanlığın, son iki yıldır ihalelerde şartnameye minimum 5 bin litre su kapasitesi şartı koyduğu ve bu nedenle 4 bin 900 litre kapasiteli THK uçaklarının ihaleye katılamadığı da iddia ediliyor.

Kayyum heyeti tarafından görevden alındığını söyleyen Bayram Duman aynı televizyon programında yaptığı açıklamada, “Biz 100 litre yüzünden ihaleye alınmadık. 2020 ve 2021 yılında. ‘Uçaklarımız kullanılamaz’ deniliyor. Hayır, bu uçaklar her zaman kullanılabilir” dedi.

Aşçı da CNNTürk’te katıldığı programda bu uçakların 2020 ve 2021 ihalelerine girmediklerini doğruladı, sebebini şu şekilde açıkladı:

“Orman Genel Müdürlüğü ormanı hangi yöntemle, nasıl söndüreceğine karar verip ona göre teknik şartlarını hazırlar. Bizim teknik şartlarımız ve kapasitemiz yetmemiştir.”

Türk Hava Kurumu’nun yangın tecrübesini kullanmak için yurt dışından uçak kiralandığını ve bunların şu an kullanıldığını belirten Aşçı, “Türk Hava Kurumu’nun yangın tecrübesini kullanmak için geçen yıl Rusya’dan kiraladığımız 2 uçağı yangın söndürmede kullandık. Bu yıl için de 16 tane 2,5 tonluk helikopter, 2 tane 7,5 tonluk helikopter, 3 tane de uçağı kiraladık. Operasyonları biz yapıyoruz, bakımlarını biz yapıyoruz, pilotlar bizim emrimizde” dedi.

Aşçı, uçakların Rusya’dan kiralandığını söyledi.

THK uçaklarının saatlik maliyetinin 11 bin dolar olacağını söyleyen eski THK Merkez Denetleme Kurulu Başkanı Duman, 3 Rus uçağına günlük 1,3 milyon lira ödendiğini de öne sürdü.

Bir diğer eleştiri konusu da Türk Hava Kurumu’nun yangın söndürme araçlarını kullanacak tecrübeli pilotların 2019’da kuruma kayyum atanmasından sonra işten çıkarılmış olmaları.

Aşçı, pilotların işten çıkarılma gerekçesini şöyle açıkladı:

“Pilotları çıkardık çünkü bu kurum borca batmış. Hiç iş yapmadan pilotları tutsaydım onların bana maliyeti 25 milyon lira olacaktı. Şu anda 25 milyon lira maliyeti uçuş yapmadan, bir ton su akmadan vermiş olacaktım.”

Aşçı, 2019 yılında kayyum heyeti olarak atandıklarında kurumun “10 tane bankaya 1,5 milyar lira borcu olduğunu ve bu borçları yapılandırdıklarını” da ekledi.

Muhalefet ne tepki verdi?

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, Cuma günü düzenlediği basın toplantısında, “2002’de 19 yangın söndürme uçağı, 19 da pilot vardı, neden şimdi yok? Nereye gitti?” sözleriyle Bakan Pakdemirli’nin “Envanterde yok” açıklamasına tepki gösterdi.

“Sorumsuzluğa bakar mısınız? Her yıl orman yangını olur ama beylerin envanterinde yok. 19 yıldır iktidardasın her yıl 1 tane alınsa 19 tane yangın söndürme uçağı olacaktı” diyen Kılıçdaroğlu sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bizim ormanların yüzde 98-99’u kayalıklarda yani insanın, araçların ulaşamayacağı yerlerde. Bu da uçakların müdahale etmesi gerektiği anlamına geliyor.”

“THK ihaleye girmesin diye her türlü önlemin alındığını” da ileri süren Kılıçdaroğlu, “2002’de 176 bölgede orman yangını çıktı. THK hemen müdahale etti. 176 yerde orman yangını çıktığından kimsenin haberi bile olmadı” dedi.

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun “Nakdi yardım yapmak isteyen vatandaşlarımız da oldu” diyerek valiliğin bir banka hesabı açacağını duyurmasına da tepki gösteren Kılıçdaroğlu, “Topladığınız vergilere ne oldu? Her seferinde kampanya! Kampanyadan sonra toplanan paralara ne olduğunu da kimse bilmiyor. Böyle devlet anlayışı olmaz” dedi.

İYİ Parti lideri Meral Akşener de, “Beceriksizlikte bir dünya markası olan Tarım Bakanı’nı geçen sene de uyarmıştım. Bugün, yine uçak yok, yine müdahaleler yetersiz” dedi.

Sosyal medyada tepkiler neler?

Tarım ve Orman Bakanlığı ile Türk Hava Kurumu, sosyal medyada da tepki topladı.

CHP lideri Kılıçdaroğlu Twitter’dan yaptığı açıklamada, CHP belediyelerinin THK uçaklarını kiralayıp pilotları istihdam ederek yangınlara müdahale etmesini teklif etmek için Cenap Aşçı’yı aradığını ancak kendisine ulaşamadığını açıkladı.

CNN Türk’te katıldığı programda Kılıçdaroğlu’nun telefonunu açamadığını söyleyen ve kendisinden özür dileyen Aşçı, “Çocukluğundan beri büyüttüğümüz bir kızımızın düğünü vardı. Oraya gitmek durumunda kaldım” dedi.

Aşçı’nın yangınlar sürerken düğüne gitmesi de eleştirildi.

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun yardımlar için bir banka hesabı açılacağını duyurması da sosyal medyada tepki topladı.

Bunların dışında Tarım ve Orman Bakanlığı ile THK genel olarak, yangınlara müdahale etmekte yetersiz kaldığı gerekçesiyle eleştirildi.

Bazı muhalefet temsilcileri sosyal medyada paylaştığı mesajlarda, önlemlerin yetersizliğine ilişkin açıklamalarda bulundu.

HDP eski eş genel başkanı Selahattin Demirtaş, “Hükümetin hazırlıksız ve beceriksiz durumuna hiçbir mazeret uydurulamaz” mesajını paylaştı.

 

Konya’da aynı aileden 7 kişinin katledilmesiyle ilgili 13 kişi gözaltına alındı

 


bbc

Facebook Hesabınız Üzerinden Yorum Yapın

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here