Gerçek içkide; etanol bulunur. Sahte içkide; metanol (metil alkol) bulunur.
Metil alkol; genelde dezenfektanlarda ve boya endüstrisinde çözücü madde (solvent) olarak kullanılır. Yoğun el dezenfektanı kullanan veya tiner/boya koklayan kişilerde de bu risk vardır.
Sahte içkiye metil alkol katılmasının nedeni, etanol’den 10 kat daha ucuz olmasından kaynaklanır. Amaç maliyeti düşürmektir.
Metil alkol; alkol dehidrogenaz enzimi ile metabolize olunca toksik ürünleri (formaldehit, formik asit) ortaya çıkar.
Vücutta toksik etkileri özellikle ortaya çıkaran metabolir formik asittir.
Sahte içkinin hastalar tarafından gerçeğinden ayrılması mümkün değildir. Tadı ve kokusu aynıdır.
ahte içki zehirlenmesinde semptomlar (bulantı, kusma, konfüzyon, görme bulanıklığı) 12 saat sonra (ertesi gün sabah) ortaya çıkar.
Tanıyı koymada en önemli semptom; görsel problemlerdir. Kişi kendisini bir kar fırtınasının ortasındaymış gibi hisseder. Gözünün önünden sürekli beyaz şeylerin uçuştuğundan söz eder.
Bu görüş; formik asidin görme sinirini (gangliyon hücrelerini) parçalamasıyla gelişir.
SİSTEMİK TEDAVİDE
Toksik metabolitlerin oluşmasını engelleme amacıyla hedef alınan enzim: Alkol dehidrogenaz’dır.
Fomepizol: Alkol dehidrogenazı inhibe eder. Ancak temini çok zordur. Çoğu kez İstanbul Ecza Deposunda dahi bulunmaz.
Bir diğer seçenek; hastaya etanol vermektir. Etanol; bu enzimi meşgul edip, metil alkolün metabolize olmasını geciktirir. Halk arasında ‘sahte rakı zehirlenmesini tedavi etmek için gerçek rakı içmek gerekir’ söyleminin nedeni budur.
Bu hastalarda hemodiyaliz de faydalıdır. Çünkü toksik ürünlerin albümine bağlanma oranı çok düşüktür.
GÖZ TEDAVİSİ
Sahte içki zehirlenmesinde en önemli komplikasyon; her iki gözde gelişebilen körlüktür.
Körlük tedavisinde, nöroprotektif (sinir koruyucu) ve nörorejeneratif (nöron yenileyen) ajanlarla hazırlanan kokteyl ile, artık başarılı sonuçlar elde edilebilmektedir.
VM Medical Park MALTEPE (İstanbul) Hastanesi, gelişen körlüğü tedavi eden özel kokteyli uygulamada, ülkemizdeki tecrübeli nadir kliniklerden biridir. (Dr. Öğretim Üyesi Ahmet Altun)
