Skolyoz: hastalığın erken teşhisinin tedavide çok büyük önemi var
Skolyoz hastalığı en çok 10-15 yaş arası çocuklarda karşılaşıldığını belirten Fizyoterapist Ebru Özdemir,
bu yaştaki çocukların en yakından izleyen anne ve babalar ile öğretmenlere erken tanı açısından önemli görevler düştüğünü söyledi.
Fizyoterapist Ebru Özdemir, hayati riskler oluşturabilen skolyoz hastalığının erken teşhisinin tedavide çok büyük önem taşıdığını, bazı belirtilerin ise öğretmenler tarafından da kolaylıkla fark edilebileceğini vurguladı.
Özdemir, “Öğrencilerin sırada otururken bir omzu diğerinden farklı mı, yürürken bir tarafa eğilimli mi yürüyor, kalçası omuzlarla orantılı mı diye bakarak bile kısmen bir skolyoz taraması yapabilirler” dedi.
Hastalığın tedavisinde erken tanının önemine dikkat çeken Özdemir, “Okullarda diş taraması yapılırken skolyoz taraması da yapılabilir” diye konuştu.
Ön tanı noktasında ailelere de önemli bir görev düştüğünü ifade eden Özdemir, sözlerini şöyle tamamladı:
“Anne ve baba çocuğunu soyup sırt bölgesine önden, arkadan ve yandan bakmalıdır. Skolyoz olan çocukların omuz ve kalça seviyeleri farklıdır. Bir kalçası daha yukarıda olabilir. Herhangi bir şüpheli durumda; çocuğun ellerini aşağıya doğru sarkıtıp gövdesini öne eğmesini isteyin. Eğildiğinde normal bir gövde kavitesi oluşmalıdır. Skolyoz olduğunda ise gövdenin sağ veya sol tarafında tümsek oluşur. Aileler çoğu zaman bu tümsekleri yağ bezesi zannedebiliyorlar. Bu durum skolyozun belirtilerinden biridir. Bu belirtiye gibozite diyoruz. Bu durumda mutlaka bir hekime başvurulmalıdır.”
Çocuktaki duruş bozukluğunu önemseyin
Postür yani omurganın ve diğer kas-kemik yapılarının diziliminin uyumunun bozulması duruş bozukluğuna neden oluyor. Uzmanlar, özellikle çocukluk çağında edinilen vücut duruşunun ileri yaşlar için çok önemli olduğuna dikkat çekiyor.
Duruş bozukluğu kasların ve eklemlerin gerilmesine ve uygun olmayan şekilde kullanılmasına yol açıyor.
Çocuklardaki vücut duruşunun ileri yaşlar için çok önemli olduğunu söyleyen Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Dr. Hilal Yıldız, “Bilgisayar kullanımın yaygınlaşması sonucu çocuklar hem daha az hareket ediyor hem de uzun saatler bilgisayar başında kötü pozisyonda oturuyor. Bu duruş bozukluğu çocuğun ileri yaşlarında boyun, sırt ve bel ağrılarına yol açabilir. Çocuğunuzu dikkatle izleyin, uzun süre ayakta durduğunda kamburlaşıyorsa, başı önde duruyorsa duruş bozukluğundan söz edilebilir. Çocuğunuz özellikle boyun veya sırt ağrısından yakınıyorsa doktora başvurmak gerekir” diyor.
Çocuklarda doğru bir omurga; arkadan bakıldığında kafatası kemiği ile boyun omurgasının birleşim yerinden kuyruk sokumuna kadar omurga dik bir doğru halinde inmeli, omuz yükseklikleri ve leğen kemiği hizaları sağ ve sol tarafta eşit olmalı, yandan bakıldığında baş ile omuz aynı hizada olmalı, sırt ve bel eğrilikleri aşırı çıkık ya da aşırı düz olmamalı.
Omurganın yana eğriliği (skolyoz), sırt omurgasının arkaya doğru aşırı kavislenmesi (kifoz) gibi çeşitli duruş bozuklukları olduğunu belirten Dr. Yıldız, “Çocukta skolyoz veya kifoz düşünülmesi durumunda mutlaka bir doktora başvurulması gerekir. Bunun dışında vücudun kötü kullanılması ve alışkanlığa bağlı duruş bozuklukları vardır. Bu tip duruş bozuklukları doğru oturma, vücudu kullanırken doğru durmaya çabalama, sırt, boyun ve bel kaslarını güçlendirici egzersizler ve sporla önlenebilir ve önlenmelidir” ifadesini kullanıyor.
ANNE-BABALAR BUNLARA DİKKAT!
Ailelere, masa, sandalye ve bilgisayarın uygun ergonomik koşullara göre düzenlendiğinden emin olunması tavsiyesinde bulunan Uzm. Dr. Hilal Yıldız, “Bilgisayar monitörü göz hizasında olmalı, sandalyede otururken ayaklar yere basmalı, dizlerin seviyesi kalça seviyesinden biraz daha yüksekte olmalı ve omuzlar rahat pozisyonda olmalıdır.
Yüzme, koşu, basketbol, dans, paten gibi spor ve aktiviteler çocuğun hem kaslarını güçlendirecektir hem de özgüvenlerini arttıracaktır” diyerek diğer önerilerini şöyle sıralıyor:
• Çocuğunuzu ergenlik hakkında bilgilendirin. Çünkü özellikle buluğ çağında kızlar vücut gelişimlerini göstermemek için kambur durabilir.
• Çocuğunuzun sandalyede ya da bilgisayar başında uzun süre hareketsiz kalmasına izin vermeyin. Belli aralıklarla kalkıp dolaşmasını ve otururken bazı germe hareketleri yapmasını sağlayın.
• Çocuğun gözlerinde bozukluk varsa bilgisayarı veya kitabı daha iyi görebilmek için başını ve boynunu ileri doğru çıkartarak bakacaktır, bu da zamanla boynunun önde olmasına yol açar.
• Çocuğunuzun çok ağır çanta taşımasına izin vermeyin. Çok ağır çantalar zamanla sırt ağrılarına ve duruş bozukluklarına yol açabilir. Çantanın ağırlığı çocuğun vücut ağırlığının yüzde 10’unu aşmamalıdır. Ağırlığın her iki omuzda eşit şekilde dağılması gerekir. Bu yüzden sırt çantaları daha çok önerilir.
Skolyoz tedavisinde yüz güldüren 3 yöntem
Ortopedist Prof. Alanay, günümüzde her yüz çocuktan 3’ünün kapısını çalan ve tedavi edilmediğinde hayati riske yol açabilen skolyoz tedavisinde bir zamanlar ‘hayal’ denilecek gelişmeler yaşandığını söylüyor. Alanay, “olmaz” denileni mümkün kılan yeni cerrahi yöntemlerin yüz güldürücü sonuçlar verdiğini belirtiyor.
Bir zamanlar “çok riskli ameliyat” denilerek tedavi edilemeyen ileri derecede skolyoz hastaları günümüzde başarılı bir şekilde ameliyat edilebilir noktaya ulaştı. Ülkemizde artık hayalleri gerçek kılan başarılara imza atılıyor. Skolyoz, yaşam kalitesini ciddi boyutlarda düşürdüğü gibi, akciğer, solunum ve kalp problemlerine neden olabilen, hastayı yatağa bağlı kılabilen hatta hayati riske yol açabilen bir hastalık.
Omurganın sağa ya da sola doğru eğilmesi ve omurların kendi etrafında dönmesi olarak tanımlanan hastalığa karşı Acıbadem Sağlık Grubu her yıl Haziran ayında Skolyoz Farkındalık etkinlikleri düzenliyor. Bu yıl 4. kez düzenlenen halka açık etkinlikte, uzmanlar ve hastalığı yaşayanlar bir araya geldi.
“BANT İLE GERDİRME ENGELLERE MEYDAN OKUYOR”
Toplantıda konuşan Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Ahmet Alanay, bant ile gerdirme yönteminin, özellikle ergenlik döneminin başında olan ve eğriliği sırt bölgesinde bulunan çocuklarda uygulandığını söyledi. Bant ile gerdirmenin etkinliği kanıtlanmış geçerli bir yöntem olduğunu vurgulayan Prof. Alanay, “Bu yöntemde omurganın ön tarafında eğriliğin dış bükey tarafına konulan vidalar kalın bir ip şeklindeki polyesterden üretilen bir bant ile birbirine bağlanır. Bu bağlama esnasında bant bir gergi cihazı ile gerdirilir ve eğrilikte bir miktar düzelme sağlanır. Daha sonra büyüme ile eğriliğin dış bükey tarafı daha yavaş büyürken iç bükey tarafı daha hızlı büyür ve omurga bir yandan büyümesine devam ederken bir yandan da tam veya tama yakın kendiliğinden düzelir. Bant sayesinde yanlış yöne doğru giden büyüme doğru tarafa yönlendirilmiş olur” dedi.
“KESİ İZİ BİLE GÖRÜNMÜYOR”
Bant ile gerdirme yöntemi sayesinde hareket ve büyüme engellenmezken, füzyon işleminin aksine sırtta uzun bir kesi açılmıyor. Ameliyatın torakoskopik yöntemle kapalı olarak uygulandığını belirten Alanay, “Bant ile gerdirme işlemi gövdenin yan tarafından yapılan 3 cm gibi küçük az sayıda kesilerle yapılır. Böylelikle skolyoz hastalarının en önemli çekincesi olan ameliyat izi kalmaz ya da iz sütyen-mayo altında kalır ve görülmez. Omurga hareketlerinin engellenmemesi, erken iyileşme, erken taburculuk ve okula erken dönme de bu yöntemle tedavi edilen çocukların önemli kazançlarıdır” diye konuştu.
HAYAT KURTARAN EN YENİ 3 YÖNTEM
“Geçmişte artık çok geç kalınmış, ameliyat edilemez veya ameliyat çok riskli denilen ileri derecede ve esnek olmayan skolyoz ve kifoz hastalarının büyük çoğunluğu günümüzde ameliyat edilebilmektedir. Özellikle Spinal Navigasyon, 3-boyutlu baskı yöntemi ve nöromonitörizasyonun kullanımı, ‘yapılamaz’ denilen, felç riski yüksek olan ameliyatları daha emniyetli bir şekilde yapılabilir hale getirmiştir” diyen Alanay, omurga cerrahisinde hayat kurtaran en yeni 3 yöntemi şöyle anlattı:
1. Spinal navigasyon: Vida koyma işleminde yapılacak bir hata düzelmeyi imkansız hale getirirken, günümüzde vida koyma işlemi spinal navigasyon cihazı ile ve omurganın 3 boyutlu görüntülenmesi ile emniyetli ve sağlam şekilde yapılabiliyor. Spinal navigasyon ile ileri ve esnek olmayan deformitelerin tedavisindeki birinci ve en önemli basamaklardan olan emniyetli bir şekilde ve sağlam vida koyma işlemi artık kolayca yapılabiliyor. Navigasyon ile yerleştirilen vidaların doğruluk oranı yüzde 100’e yakın oluyor.
2. Nöromonitörizasyon: Nöromonitörizasyon, nörologlar tarafından uygulanması gereken ve ameliyat boyunca omurilikte sinir sinyal geçişinin durumunu gösteren bir teknik. Ameliyat boyunca omuriliğin durumunu takip ediyor ve omurilik iletiminde bir kesinti veya yavaşlama olması durumunda sinyal veriyor. Bu değişiklik de nöromonitörizasyonu yapan nörolog tarafından cerraha iletiliyor. Bu erken uyarı sayesinde cerrah omurilikteki yanlış giden durumun nedenini bularak bunu ortadan kaldırıyor ve hastanın omurilik yaralanmasına bağlı felç olması bu şekilde büyük ölçüde ortadan kaldırılmış oluyor.
3. 3-Boyutlu Omurga Baskısı (3D-Print): 3-Boyutlu baskı teknolojisi ileri derecedeki skolyoz ve kifoz hastalarının ve cerrahların yeni umudu. Artık 3-Boyutlu baskı tekniği ile hastanın omurgasının birebir kopyası oluşturulabiliyor. Cerrah bu kopyayı eline alınca hayal etmektense, deformiteyi gerçek anlamda 3 boyutlu olarak görebiliyor ve gerekirse üzerinde sanal ameliyat yaparak planladığı ameliyatın gerçek sonucunu ve karşılaşacağı güçlükleri önceden yaşayarak tecrübe edebiliyor. Ameliyat sırasında da yumuşak dokular nedeniyle göremediği gerçek 3 boyutlu yapıyı model omurgaya bakarak daha iyi kavrayabiliyor. Böylelikle normal anatominin bozulduğu şiddetli omurga skolyoz ve kifoz deformiteleri daha emniyetli bir şekilde ameliyat edilebilirken, felç riski ve hayati riskin büyük ölçüde önüne geçiliyor.
“KORSE AMELİYAT İHTİMALİNİ YÜZDE 50 AZALTIYOR”
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Prof. Dr. Hürriyet Yılmaz ise korse tedavisinin ihmal edilmemesi gereken bir tedavi olduğunu belirterek; “Korse tedavisi uygun zamanda ve iyi bir korse uygulaması ile yapıldığında ve hastalar 20 saatlik uygulama konusuna uyumlu davrandığında başarı oranı önemli ölçüde artıyor” dedi.
