693 ve 694 sayılı KHK’larda diğerlerinden farklı ne gibi düzenlemeler yer alıyor?
694 sayılı KHK ile Başbakan’ın bazı yetkileri de Cumhurbaşkanı’na devrediliyor ve çok sayıda yasada da değişikliğe gidiliyor.
Bu açıdan özellikle 694 sayılı KHK, OHAL döneminde çıkartılan diğerlerinden önemli ölçüde ayrışıyor. Muhalefet de özellikle bu KHK ile getirilen düzenlemeler sert tepki gösteriyor.
Olağanüstü Hal (OHAL) kapsamında Resmi Gazete’nin Cuma günkü sayısında iki yeni Kanun Hükmünde Kararname (KHK) daha yayımlandı. 693 sayılı KHK kamudan ihraçlarla ilgili düzenlemeler içerirken, 694 sayılı KHK ile ise bir dizi sistemsel ve hukuki önemli değişiklik yapılıyor.
[toggle title=”TIKLAYIN – Yeni KHK’ları ve neler getirdikleri” state=”close” ]
Yeni KHK’lar: 3 basın kuruluşu kapatıldı, 928 kişi işten çıkarıldı, kamuda on binlerce kadro açıldı
Resmi gazetenin bugünkü sayısında yayımlanan 693 ve 694 sayılı iki kanun hükmünde kararname (KHK) ile 928 kişi işten çıkarıldı, 3 basın kuruluşu kapatıldı.
Kapatılan basın kuruluşları Diyarbakır’da faaliyet gösteren Dihaber ajansı, Gazete Şujin ve Rojeva Medya Gazetesi oldu.
KHK’larla Aksaray ve Artvin’de de iki yeni ilçe ilan edildi. Aksaray’da merkeze bağlı Sultanhanı ilçe ilan edilirken, Artvin’de de Hopa ilçesine bağlı Kemalpaşa beldesi ilçe ilan edildi ve Hopa’daki 12 köy bu yeni kurulan ilçeye bağlandı.
Kamuda işten çıkarmaların en fazla gerçekleştiği kurumlar ise şöyle : Yüksek Öğretim Kurumları: 172 (120 akademik, 52 idari)
Adalet Bakanlığı: 142 – Kara Kuvvetleri Komutanlığı: 106
Hava Kuvvetleri Komutanlığı: 59
Deniz Kuvvetleri Komutanlığı: 49
Orman ve Su İşleri Bakanlığı: 42
İçişleri Bakanlığı: 29
Milli Savunma Bakanlığı: 19
Barış Akademisyenleri Dayanışması, yeni KHK ile işlerine son verilen 120 akademisyen arasında barış imzacılarından Heval Bozbay, Taylan Banguoğlu, Ülker Sözen ve Mehtap Balık’ın da olduğunu açıkladı.
Öte yandan yeni KHK ile çeşitli kamu kurumlarında yeni kadrolar açıldı. Açılan kadroların bir kısmı şöyle:
Emniyet Genel Müdürlüğü: 32 bin 12 (Bu sayının içinde 2 bin 500 komiser muavini, 22 bin polis memuru, 7 bin bekçi bulunuyor) Adalet Bakanlığı: 4 bin hakim ve savcı, 2 bin hakim adayı Hakimler ve Savcılar Kurulu: 100 müfettiş
Başbakan’ın bazı yetki ve görevleri Cumhurbaşkanı’na devredildi 693 ve 694 sayılı KHK’larla Kuran Sevenler Derneği, Antalya Çağlayan Lisesi Mezunları Derneği ve Mavi Derneği de kapatıldı.
Kapatılan basın kuruluşlarının yanı sıra derneklerin de tüm varlıkları Hazine’ye devredildi.
Yeni KHK’larla güvenlik bölgelerinin dış sınırlarından 200 metre mesafedeki tarlalarda hangi ürünlerin yetiştirilebileceğine mülki amirler karar verebilecek.
MİT Müsteşarı‘nın soruşturulmasına izin vermek, başka ülkelerle tutuklu veya hükümlü takası yapmak gibi daha önce başbakana ait olan pek çok yetki ve görev de KHK‘larla cumhurbaşkanlığına devredildi.
[/toggle]
693 ve 694 sayılı KHK’larda diğerlerinden farklı ne gibi düzenlemeler yer alıyor?
Esasen 693 sayılı KHK, öncekilerden çok da farklı düzenlemeler içermiyor. Bu KHK’nın eklerinde kamudan ihraç edilen personellerin isimleri ve kapatılan medya kuruluşları ile derneklerin listesi yer alıyor.
Ancak 694 sayılı KHK‘da ise bir dizi yasada çok kapsamlı değişiklik ve yeni düzenleme yer alıyor. Ayrıca ilk kez bir KHK ile Başbakan’a ait olan yetkilerin bir kısmı Cumhurbaşkanı’na devrediliyor. Bunların başında da istihbarat yapılanması ve devlet memurlarıyla ilgili kanunlar geliyor.
58 sayfa ve 203 maddeden oluşan 694 sayılı KHK ile üzerinde değişiklik yapılan ya da yeni düzenleme eklenen yasaların arasında Askerlik Kanunu, Köy Kanunu, İcra ve İflas Kanunu, Emniyet Teşkilat Kanunu, Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanun, Orman Kanunu, Hakimler ve Savcılar Kanunu, TSK Personel Kanunu, Harp Okulları Kanunu, Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Türk Ticaret Kanunu ve Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu yer alıyor.
En kapsamlı değişikliklerin ise Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) Personel Kanunu ve Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu’nda yapıldığı görülüyor.
Ayrıca geçmişte çıkartılan bazı KHK’larda da söz konusu yeni KHK ile yeni düzenlemeler getiriliyor. En fazla değişiklik ise 2011 tarihli 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki KHK’da yapılıyor.
694 sayılı KHK‘nın diğerlerinden bir diğer önemli farkı da Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatında bir dizi yeni düzenlemeye gidilmesi ve toplam 32 bin 14 kadronun açılması ve Adalet Bakanlığı taşra teşkilatlarında 4 bin hakim ve savcı ile 2 bin de hakim adayı kadrosunun oluşturulması.
Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) ile ilgili ne tür düzenlemeler yapıldı?
694 sayılı KHK ile ilgili en çok tartışılanların başında MİT ile ilgili getirdiği yeni düzenlemeler yer alıyor.
Bu düzenlemelerin en önemlileri biri olarak MİT’in Başbakan’dan alınarak Cumhurbaşkanı’na bağlanması gösteriliyor.
MİT ile ilgili yapılan diğer düzenlemeler şu şekilde:
Daha önce MİT Müsteşarı’nın başkanlığını yürüttüğü Milli İstihbarat Koordinasyon Kuruluna, Cumhurbaşkanı başkanlık edecek.
MİT Müsteşarı hakkında soruşturma yapılması Cumhurbaşkanının iznine bağlı olacak.
Soruşturma izni verilmesi veya verilmemesi kararlarına karşı 10 gün içinde Danıştay Birinci Dairesine itiraz edilebilecek.
Milli Savunma Bakanlığı ve TSK’da görev yapan personele ilişkin istihbarat hizmetleri MİT tarafından yürütülecek.
MİT, güvenlik soruşturması kapsamında Bakanlık ve TSK personeli hakkında kıt’a içinde veya dışında her türlü araştırma yapabilecek.
Hükümet ve muhalefetten bu düzenlemeleri nasıl yorumladı?
Başbakan Binali Yıldırım, MİT’in Cumhurbaşkanı’na bağlanmasının “16 Nisan hükümet sistemi değişikliği ruhuna uygun” bir düzenleme olduğunu söyledi.
[toggle title=”TIKLAYIN- Başbakan Yıldırım’dan KHK yorumu” state=”close” ]
Başbakan Yıldırım’dan KHK yorumu: MİT değişikliği 16 Nisan hükümet sistemi değişikliği ruhuna uygun
Binali Yıldırım, Cuma günkü Resmi Gazete’de yayımlanan iki yeni Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile Milli İstihbarat Teşkilatı’nın (MİT) Başbakanlık’tan alınıp, Cumhurbaşkanlığı’na bağlanmasının “16 Nisan hükümet sistemi değişikliği ruhuna uygun” bir düzenleme olduğunu söyledi.
Ankara’da gazetecilerin sorularını yanıtlayan Yıldırım, MİT’in Cumhurbaşkanlığı’na bağlanmasının, Başbakan’a güvensizlikten kaynaklanmadığını belirtti. Düzenlemenin amacının 16 Nisan referandumunun ardından kurumları yeni sisteme uygun hale getirmek olduğunu vurgulayan Yıldırım şunları söyledi: “16 Nisan referandumunu da dikkate aldığımızda, zaten yeni sistemde bütün MİT Müsteşarlığı, diğer kurumlar hepsi Cumhurbaşkanlığı bünyesinde toplanıyor. Bu yapılan değişiklik 16 Nisan hükümet sistemi değişikliği ruhuna uygun olan bir değişikliktir. Kamu kuruluşlarında kurallar esastır. Mevzuat içerisinde herkes kendisine verilen sorumluluğu yapmak durumundadır.” Cuma gecesi yayınlanan 693 ve 694 sayılı KHK‘lar ile kamudan yeni ihraçların yanı sıra bir diz yasada değişiklik ve kurumlarda da düzenleme yapıldı. Yapılan düzenlemeler arasında Başbakan’a ait bir dizi yetkinin Cumhurbaşkanı’na devredilmesi de yer alıyor. Bunlar içerisinde MİT Müsteşarlığı’nın Cumhurbaşkanı’na bağlanması ve MİT Müsteşarı hakkında soruşturma yapılma izninin de Cumhurbaşkanı’na verilmesi bulunuyor.
CHP’den eleştiri: Abdülhamit yönetimini aratır
Ana muhalefetteki Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Grup Başkanvekili Levent Gök, yapılan düzenlemeleri sert bir dille eleştirdi.
Gök, “Böyle bir tablo Abdülhamit’in istibdat yönetimini dahi bizlere aratır” dedi.
Başbakanlığın güvenlikle ilgili yetkilerinden vazgeçince içinin boşalacağını söyleyen Gök, “Bu Başbakanlık’ta siz artık ne emniyet kuvvetlerine ne İçişleri Bakanlığı ile ne Türkiye’nin bütün güvenlik kuvvetleriyle herhangi bir iş birliği yapamayacak bir başbakan olursunuz. Olaylara vakıf olamaz, yorumlayamazsınız ve olaylar üzerine doğru teşhisler koyarak müdahalede bulunamazsınız” diye konuştu.
Gök, “Anlaşılıyor ki Recep Tayyip Erdoğan büyük bir korku içerisinde. Kendi Başbakanından korkuyor, kendi parti teşkilatlarından korkuyor, herkesten korkuyor. Korku duvarları sarmış durumda. Bunun başka bir açıklaması yoktur. Böyle bir tablo Abdülhamit’in istibdat yönetimini dahi bizlere aratır. Vahim bir gelişmedi” ifadelerini kullandı.
Yeni KHK MİT’le ilgili ne getiriyor?
Yeni KHK’larla MİT Başbakanlık’tan alınıp, Cumhurbaşkanlığı’na bağlandı. MİT Müsteşarı’nın tanıklık yapabilmesi ve hakkında soruşturma açılabilmesi de Cumhurbaşkanı’nın iznine tabi kılındı.
MİT Müsteşarı’nın başka ülkelerle tutuklu veya hükümlü takası yapmak gibi daha önce başbakana ait olan pek çok yetki ve görev de KHK’larla Cumhurbaşkanlığı’na devredildi.
Milli Savunma Bakanlığı ile Türk Silahlı Kuvetleri’nde görev yapan personele ilişkin istihbarat yürütme yetkisi de MİT’e verildi.
[/toggle]
Yıldırım, “16 Nisan referandumunu da dikkate aldığımızda, zaten yeni sistemde bütün MİT Müsteşarlığı, diğer kurumlar hepsi Cumhurbaşkanlığı bünyesinde toplanıyor” dedi ve bu düzenlemenin Başbakan’a güvensizlikten kaynaklanmadığını vurguladı.
Muhalefet ise bu düzenlemeleri sert bir dille eleştirdi. Ana muhalefetteki Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Grup Başkanvekili Levent Gök, bu düzenlemelerin “Abdülhamit’in istibdat yönetimini dahi aratacağını” savundu ve bunu “vahim bir gelişme” olarak nitelendirdi.
Gök ayrıca, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı kendi “derin devletini kurmakla” da suçladı.
Halkların Demokratik Partisi (HDP) Sözcüsü Osman Baydemir de bunları ‘parlamentoyu tümden devre dışı çıkarma KHK’ları’ olarak nitelendirdi. Baydemir bu düzenlemelerin “kurulmak istenen AKP-MHP (Milliyetçi Hareket Partisi) rejiminin de en belirgin hukuk dışı, yasa dışı kararnamesi” olduğunu vurguladı.
OHAL’in akademi bilançosu şöyle:
19 bin 828 akademisyen OHAL çıkarılan KHK’lerden etkilendi
MİT düzenlemeleri dışında KHK’nın içeriğinde önemli başka ne değişiklikler var?
694 sayılı KHK ile getirilen en kayda değer düzenlemeler içerisinde milletvekillerinin soruşturulmasıyla ilgili yapılan değişiklikler de yer alıyor.
Milletvekillerine seçimler öncesinde ya da sonrasında işlediği suçlardan soruşturma açılabilecek.
Bu soruşturma ve kovuşturmayı yapma yetkisi de Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı ve buradaki ağır ceza mahkemesine veriliyor.
Ayrıca soruşturmanın bizzat Cumhuriyet Başsavcısı veya görevlendireceği vekil tarafından yapılması hükmü de getiriliyor.
Muhalefet bu düzenlemenin Meclis’i daha da zayıflatacağını öne sürüyor. CHP’li Gök, milletvekillerinin soruşturulması için “özel yetkili mahkemeler ihdas” edildiğini belirtirken, HDP’li Baydemir de bu düzenlemenin parlamentoda dokunulmazlığın kaldırılması prosedürünün işletilmesi gereğini ortadan kaldırdığını belirtti.
694 sayılı KHK’da başka hangi düzenlemeler yer alıyor?
KHK hükümleri kapsamında, ihraç edilen kişilere herhangi bir tebligat yapılmayacak, haklarında özel kanun hükümlerine göre işlem tesis edilecek.
Kamu görevinden çıkarılan bu kişilerin, mahkumiyet kararı aranmaksızın, rütbe veya memuriyetleri alınacak, bu kişiler görev yaptıkları teşkilata yeniden kabul edilemeyecekler.
Hava Kuvvetleri Komutanlığı’ndan 10 emekli tuğgeneralin rütbeleri alınarak, emekli kimlikleri iptal edildi.
Kapatılan kurum ve kuruluşlara ait taşınırlar ile her türlü mal varlığı, alacak ve haklar, belge ve evrak ilgisine göre Hazine’ye bedelsiz olarak devredilmiş sayılacak ve bunların her türlü borçlarından dolayı hiçbir şekilde Hazineden bir hak ve talepte bulunulamayacak.
Polis Meslek Eğitim Merkezleri’ne toplam kontenjanın yüzde 20’sini aşmamak kaydıyla Bakanlıkça belirlenecek sayıda önlisans mezunu belirtilen usule uygun olarak alınabilecek.
Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin askeri hakim sınıfından başkan, başsavcı, ikinci başkan, daire başkanı ve üyeleri ile yedek subaylar haricindeki diğer askeri hakimler, Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından bölge adliye ve bölge idare mahkemeleri ile diğer adli ve idari yargı mercilerine hakim veya savcı olarak atanabilecek.
Genelkurmay Başkanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı’nın hukuk hizmetleri, hukuk sınıfına mensup subaylarca yürütülecek.
Aksaray’ın Sultanhanı ile Artvin’in Hopa ilçesine bağlı Kemalpaşa beldeleri ilçe yapıldı.
Esrar elde etmek amacıyla kenevir ekimi yapan kişiye 4 yıldan 12 yıla kadar hapis cezasının dışında yeni düzenlemeyle 500 günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilmesine olanak tanınıyor.
[divider]
Twitter | Facebook | Pinterest | Akademi Portal Arşiv | Akademi Portal | Haber
