Rusya’nın Türkiye’den diğer beklentileri
Rusya’nın Ankara Büyükelçisi Andrey Karlov, Türkiye ile ilişkilerin tamamen düzelebilmesi için Ankara’nın düşürülen uçak için tazminat ödemesi gerektiğini söylüyor. (Bir Özürle yetinemezlerdi)
Andrey Karlov, Rus Interfax haber ajansına yaptığı açıklamalarda, “(Rusya Devlet Başkanı) Vladimir Vladimiroviç (Putin) ilişkilerin düzelmesi için ne beklediğimizi açıkça belirtmişti: Özür, suçluların cezalandırılması ve tazminat. Birincisi gerçekleşti. Şimdi Sıra, ikinci ve üçüncüde” dedi.
Binali Yıldırım daha önce, Rus savaş uçağının düşürülmesiyle ilgili olarak gerekirse Rusya’ya tazminat ödenebileceğini söylemişti.
24 Kasım 2015’te Türkiye hava sahasını ihlal ettiği gerekçesiyle, Türk savaş uçakları tarafından düşürülen Rus Su-24 tipi savaş uçağının pilotu paraşütle atladıktan sonra Suriye tarafındaki savaşçılar tarafından öldürülmüştü.
Pilotu vurduğu iddia edilen Alparslan Çelik halen yargılanıyor.
“Harp silahı taşımak” suçlamasıyla karşı karşıya olan Çelik, Putin’e mektup gönderdildiğinin açıklandığı gün tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakılmıştı.
Charter uçuşlar başlıyor mu?
Bu arada Rusya, Türkiye ile ilişkileri normalleştirmek üzere attığı adımlara bugün yenilerini ekledi.
Kremlin bu hafta başında Rus tur operatörlerine koyduğu Türkiye yasağını kaldırmıştı.
Rus haber ajansı TASS, Rusya Ulaştırma Bakanlığı’nın bugün de Türkiye’ye charter uçuşların yeniden başlaması kararını uygulamaya başladığını bildirdi.
Putin, uçuşların yeniden başlatılması için hükümete talimat vermişti.
Rusya’nın Ankara Büyükelçisi Andrey Karlov, Türkiye vatandaşlarının Rusya’yı yeniden bir ay süreyle vizesiz seyahat edebilmesi uygulamasına dönüş için ise acele etmeye gerek olmadığını söyledi.
Karlov, “Bu konuda aceleci olmayalım. Başkanımız tarafından alınan kararın uygulanmasında birçok şeyi düşünmemiz gerekiyor” diye konuştu.
Rus Medyası: Erdoğan hatasını ve kusurunu anladı
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e yazdığı geçen Kasım ayında Suriye sınırında bir Rus savaş uçağının vurulmasından dolayı özür dilediği mektup bugün Rusya basınında genel bir memnuniyetle karşılanmış.
Rus gazeteleri genel olarak Türkiye’nin batılı müttefikleriyle arasının bozulmasının ve tüm cephelerde yalnızlaşmasının Erdoğan’ı bu adımı atmaya zorladığı yorumunu yapıyor ve artık ikili ilişkilerin hızla tamir olabileceğini öngörüyorlar.
‘Müttefikleriyle arası kötü’
Mali çevrelerin izlediği Vedomosti gazetesinde, Moskova Carnegie düşünce kuruluşundan Aleksey Malaşenko, Türkiye’nin Avrupalı müttefikleriyle arasının bozulduğunu bu nedenle Rusya ile ilişkileri düzeltmeye çalıştığını yazıyor.
‘Erdoğan gururunu bir kenara itti’
“Türkiye’de durum dramatik bir şekilde değişti. Ankara’nın Avrupa ile ilişkileri kötüye gidiyorken Erdoğan bir de Büyük Britanya’nın AB’den ayrılma kararını sevinçle karşıladı. Moskova ile ilişkilerin geliştirilmesi Ankara’ya, Avrupa’yı herkesin kaçmaya çalıştığı ve Türklere hakaret ettiği için mülteci akınıyla da başedemeyen kırılgan bir yapı olarak sunma şansı verecek. Erdoğan gururunu bir kenara bırakarak, güç ve karizma göstermek yerine Moskova’yı şaşırtan bir tersten hamle yaptı: dizlerinin üzerine çökmedi ama, bu hamleyle ekonomik ve stratejik kazanımları geri alabilecek.”
‘Putin Erdoğan’a hassas yaklaşmalı’
Rus yorumcu Malaşenko “Putin şimdi Erdoğan’ı incitecek bir dil kullanmaktan kaçınmalı, yoksa, tekrar uzaklaşabilir ve bir daha dönmeyebilir” diye sürdürüyor. Bu durumda yorumcuya göre Rus diplomasisi de bir sınavdan geçecek.
Örneğin Türkiye’nin IŞİD’le ilişkisi konulu açıklamalardan nasıl geri adım atılacağı kritik bir konu olacak.
Fakat Malaşenko, Rusya’nın da Türkiye kartını iyi oynarsa, hem Türk kökenli nüfusun ağırlıklı olduğu eski Sovyetler Birliği ülkeleri, hem Avrupa hem de Orta Doğu politikaları açısından bunu bir avantaja dönüştürebileceğini savunuyor.
Moskova’nın yüksek tirajlı gazetesi Moskovsky Komsomolets gazetesine konuşan Türkiye uzmanı Aleksandır Sotniçenko da Erdoğan’ın dünkü adımına benzer bir yorum getiriyor:
“Türkiye bütün müttefiklerini kaybeder ve Suriyeli Kürtlere desteği yüzünden Washington ile de arası bozulurken Erdoğan adımını attı. Erdoğan’ın özür dileyecek gücü kendisinde bulması ikili ilişkilerin kısa sürede eski düzeyine gelebileceği, hatta gelişebileceği konusunda umut veriyor.”
‘Suriye’de işbirliği yapılabilir’
Sotniçenko, Erdoğan’ın Rusya politikasının yanlışlığını kavramış göründüğü yorumunu da yapıyor ve bundan böyle Türkiye ve Rusya’nın işbirliği yapılabileceği konular arasında Suriye’yi de sayıyor.
Merkez politik çizgideki Nezavisimaya Gazeta’da haber “Erdoğan özür dilemeyi öğrendi” başlığıyla verilmiş. Haberde Rusya Bilimler Akademisi Doğu Çalışmaları Enstitüsü’nden Vitaly Naumkin’in görüşleri de aktarılıyor:
“Bence Erdoğan çok ciddi bir adım attı. Görüşmeler için bazı zeminler doğması muhtemeldir ve Türk liderden yeni tavizler de beklenebilir”
‘En önemli mesele halloldu’
Etkili iş dünyası gazetesi Kommersant da gelişmeyi olumlu bir başlıkla karşılamış: Rusya-Türkiye ilişkilerinde dönüm noktası bir özür.
Turkiye’nin turizm sektörü ikili ilişkilerin bozulmasından çok ağır şekilde etkilenmişti
Haberde “Uzlaşmaya doğru ilk adımların Moskova’nın koşulları doğrultusunda gerçekleştiğini de gözönüne alındığında gazetemizin görüştüğü uzmanlar ikili ilişkilerdeki en önemli rahatsızlığın ortadan kalktığı ve yakında ilişkilerin canlandırılabileceği görüşünde birleşiyor” deniliyor.
İş dünyasına hitabeden liberal eğilimli RBC’ye konuşan Rus Bilimler Akademisi Dünya Ekonomisi ve Uluslararası ilişkiler kürsüsünden Viktor Nadein Rayevsky’ye göre de, Erdoğan’ın “özür dilemek zorunda kalmasında” öncelikle Rusya’nın uyguladığı yaptırımlar, ikinci olarak da Türkiye’nin ABD ve AB ile ilişkilerinin kötüleşmesi rol oynadı.
Hükümet yanlısı İzvestiya’da da benzer bir yorum var. Türkiye’nin bütün ortaklarıyla kavga edip kendisini tecrit ederek ağır kayıplara uğraması ardından nihayet hatasını gördüğü ve bu yüzden Rusya ve İsrail ile ilişkilerini düzeltmeye karar verdiği yazılıyor.
Devletin resmi gazetesi Rossiyskaya Gazeta Erdoğan’ın mektubunun çok iyi düşünülmüş bir politik adım olduğu, ültimatomlarından geri adım atarken, çıkarlarının ve adalet fikrinin arkasında duran bir diplomatik dil kullanıldığı kaydediliyor.
Rusya: Türkiye’yle ilişkiler birkaç günde düzelmez
Recep Tayyip Erdoğan’ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e gönderdiği ve geçen yıl Kasım ayında düşürülen Rus jeti konusunda üzüntülerini dile getirdiği mektup konusunda Kremlin’den yapılan açıklamada “Rusya’nın Türkiye’yle olan ilişkilerini birkaç günde onaracağı düşünülmemeli” dendi.
Vladimir Putin’in sözcüsü Dimitri Peskov, bundan sonra atılacak adımlarınsa ikişkileri onarma yönünde atılması gerektiğini ifade etti.
Erdoğan ve Putin’in yarın bir telefon görüşmesi yapması bekleniyor. Yarınki görüşme, Kasım ayında Rus jetinin düşürülmesinden bu yana iki lider arasındaki ilk doğrudan temas olacak.
Bir başka açıklama ise Rusya Başbakan Yardımcısı Olga Golodets’den geldi.
Interfax ajansının bir sorusunu yanıtlarken Golodets “Türkiye ile turizm ilişkisinin yeniden başlaması şu anda Rusya hükümetinin gündeminde değil” diye konuştu.
Kremlin’den dün yapılan açıklamalarda Erdoğan’ın gönderdiği mektupta öldürülen pilotun ailesinden ‘özür dilediği’ ifade ediliyordu.
Cumhurbaşkanlı Erdoğan’ın sözcüsü İbrahim Kalın ise Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Rusya Devlet Başkanı Putin’e gönderdiği mektupta, Rus askeri uçağının düşmesiyle ilgili derin üzüntü duyduğunu belirterek, “Hayatını kaybeden Rus pilotun ailesine bir kez daha acılarını paylaştığımı belirtmek ve taziyelerimi sunmak istiyorum; kusura bakmasınlar diyorum” ifadelerini kullandığını söylemişti.
Tazminat belirsizliği
Başbakan Binali Yıldırım da dün akşam TRT Haber’in yayınında “Gerekirse tazminat vereceğimizi, ilişkilerin normale dönmesini arzu ettiğimizi ifade ediyoruz. Olayın özü, aslı budur; tek taraflı değil iki taraflı bir iradedir. İş tatlıya bağlanmıştır” demişti.
Ancak Yıldırım bugün AKP’nin Meclis grup toplantısı sonrası gazetecilerin sorularını yanıtlarken Rusya’ya tazminat ödenmesinin söz konusu olmadığını söyledi.
Yıldırım, “Rusya’ya tazminat ödenmesi söz konusu değil, sadece üzüntülerimizi bildirdik. Öldürülen pilotun sorumlusu olarak addedilen kişi hakkında gerekli yasal işlemler sürdürülüyor” dedi.
Putin, Rus turistlere Türkiye engelini kaldırıyor
Rusya, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın gönderdiği mektubun iki ülke arasında işbirliğine geri dönüşün temellerini attığını açıkladı.
Kremlin, Rusya lideri Vladimir Putin’in Türkiye’yle ticari işbirliği müzakerelerine başlama talimatı verdiği ve Rus turistlerin Türkiye’ye gidişine konulan engelleri kaldıracağını duyurdu.
Putin Erdoğan’ın Rus uçağının düşürülmesiyle ilgili üzüntülerini ilettiği mektubun ikili ilişkilerde “kriz dönemini” sona erdirme koşullarını yarattığını belirtti.
Rus liderin ticari ilişkilere geri dönme ve Rus turistlerin Türkiye’yi ziyareti önündeki kısıtlamaların kaldırılması için hükümete talimat verdiği de vurgulandı
Cumhurbaşkanlığı’ndan yapılan açıklamada da “Putin’in Atatürk Havalimanına düzenlenen saldırıyı kınadığı, liderlerin ikili ilişkileri canlandırmak ve terörle mücadele konusundaki kararlılıklarını ifade ettiği ve şahsen de görüşme konusunda da uzlaştıkları” belirtildi.
Kremlin Sözcüsü Dimitri Peskov gazetecilere yaptığı açıklamada Türkiye saatiyle 11:15’te yapılan ve 45 dakika süren görüşmede Atatürk Havalimanına yapılan saldırı için Türk halkına başsağlıığı mesajının iletildiğini vurguladı.
Erdoğan Rus lidere yolladığı mektupta mektupta “Rus jetini kasten düşürmeyi asla arzulamadık. Hayatını kaybeden pilotun ailesinin acısını kalpten paylaşıyoruz. Rus pilotu öldürmekle suçlanan kişi hakkında soruşturma yürütülüyor” demişti.
Erdoğan’ın mektubu
Kremlin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yazdığı mektupta, “düşürülen Rus uçağı nedeniyle öldürülen pilotun ailesinden özür dilediğini ve Rusya-Türkiye ilişkilerinin düzelmesi için elinden geleni yapacağını söylediğini” açıklamıştı.
Kremlin Sözcüsü Peskov mektupta Erdoğan’ın olayda ölen pilotun ailesine başsağlığı mesajı verdiğini ve “af dilediğini” kaydetmişti.
Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın ise Erdoğan’ın Rusya Devlet Başkanı Putin’e gönderdiği mektupta, Rus askeri uçağının düşmesiyle ilgili derin üzüntü duyduğunu belirterek, “Hayatını kaybeden Rus pilotun ailesine bir kez daha acılarını paylaştığımı belirtmek ve taziyelerimi sunmak istiyorum; kusura bakmasınlar diyorum” ifadelerini kullandığını söylemişti.
Erdoğan-Putin görüşmesinde ‘ilişkileri canlandırma kararlılığı’
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Rusya lideri Vladimir Putin Rus savaş uçağının düşürülmesinden bu yana ilk ikili temaslarında bir telefon görüşmesi yaptı.
Cumhurbaşkanlığı’ndan yapılan açıklamada Putin’in Atatürk Havalimanına düzenlenen saldırıyı kınadığı, liderlerin ikili ilişkileri canlandırmak ve terörle mücadele konusundaki kararlılıklarını ifade ettiği ve şahsen de görüşme konusunda da uzlaştıkları belirtildi.
Kremlin Sözcüsü Dimitri Peskov gazetecilere yaptığı açıklamada Türkiye saatiyle 11:15’te yapılan ve 45 dakika süren görüşmede Atatürk Havalimanına yapılan saldırı için Türk halkına başsağlıığı mesajının iletildiğini vurguladı.
Peskov görüşmeyle ilgili daha sonra açıklama yapılacağını belirtti.
Reuters’a konuşan cumhurbaşkanlığı kaynakları ise görüşmenin “çok yapıcı ve olumlu bir havada” geçtiğini anlattı.
Telefon görüşmesi Erdoğan’ın Rus savaş uçağının düşürülmesiyle ilgili üzüntülerini ifade ettiği mektubunun ardından yapıldı.
Erdoğan mektupta “Rus jetini kasten düşürmeyi asla arzulamadık. Hayatını kaybeden pilotun ailesinin acısını kalpten paylaşıyoruz. Rus pilotu öldürmekle suçlanan kişi hakkında soruşturma yürütülüyor” dedi.
Erdoğan’ın mektubu
Kremlin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yazdığı mektupta, “düşürülen Rus uçağı nedeniyle öldürülen pilotun ailesinden özür dilediğini ve Rusya-Türkiye ilişkilerinin düzelmesi için elinden geleni yapacağını söylediğini” açıklamıştı.
Kremlin Sözcüsü Peskov mektupta Erdoğan’ın olayda ölen pilotun ailesine başsağlığı mesajı verdiğini ve “af dilediğini” kaydetmişti.
Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın ise Erdoğan’ın Rusya Devlet Başkanı Putin’e gönderdiği mektupta, Rus askeri uçağının düşmesiyle ilgili derin üzüntü duyduğunu belirterek, “Hayatını kaybeden Rus pilotun ailesine bir kez daha acılarını paylaştığımı belirtmek ve taziyelerimi sunmak istiyorum; kusura bakmasınlar diyorum” ifadelerini
kullandığını söylemişti.
Kremlin ise Erdoğan’ın mektubunun ardından “Rusya’nın Türkiye’yle olan ilişkilerini birkaç günde onaracağı düşünülmemeli” açıklaması yapmıştı. Sözcü Dimitri Peskov, bundan sonra atılacak adımlarınsa ikişkileri onarma yönünde atılması gerektiğini ifade etmişti.
Kremlin: Erdoğan özür diledi
Kremlin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yazdığı mektupta, “düşürülen Rus uçağı nedeniyle öldürülen pilotun ailesinden özür dilediğini ve Rusya-Türkiye ilişkilerinin düzelmesi için elinden geleni yapacağını söylediğini” açıkladı.
Erdoğan mektupta “Rus jetini kasten düşürmeyi asla arzulamadık. Hayatını kaybeden pilotun ailesinin acısını kalpten paylaşıyoruz. Rus pilotu öldürmekle suçlanan kişi hakkında soruşturma yürütülüyor” dedi.
Kremlin Sözcüsü Dimitri Peskov gazetecilere yaptığı açıklamada olayda ölen pilotun ailesine başsağlığı mesajı verdiğini ve “af dilediğini” kaydetti.
Kremlin’in eline geçen Rusça mektupta ‘Af dilerim’ anlamına gelen ‘İzvinitye’ ifadesinin yer aldığı bildiriliyor.
‘Kusura bakmasınlar’
Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın ise Erdoğan’ın Rusya Devlet Başkanı Putin’e gönderdiği mektupta, Rus askeri uçağının düşmesiyle ilgili derin üzüntü duyduğunu belirterek, “Hayatını kaybeden Rus pilotun ailesine bir kez daha acılarını paylaştığımı belirtmek ve taziyelerimi sunmak istiyorum; kusura bakmasınlar diyorum” ifadelerini kullandığını söyledi.
Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Kalın, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Rusya Devlet Başkanı Putin’e gönderdiği mektupta, Türkiye ile Rusya arasındaki geleneksel dostane ilişkilerin tekrar tesis edilmesi, bölgesel krizlerin çözümü için işbirliği ve terörle ortak mücadele edilmesi için çağrıda bulunduğunu belirtti.
İbrahim Kalın, Türkiye ile Rusya’nın, ilişkilerin geliştirilmesi amacıyla gerekli adımların atılması hususunda mutabık kaldığını kaydetti.
Haberin gelmesinin ardından Türk Lirası ABD Doları karşısında değer kazanmaya başladı.
Kremlin’den yapılan açıklamaya göre, mektupta şu ifadeler de yer aldı:
“Bir kez daha üzüntümü ve derin başsağlığı dileklerimi ölen pilotun ailesine iletmek istiyorum ve ve özür diliyorum. Tüm kalbimle acılarını paylaşıyorum. Rus pilotun ailesini Türk ailesi olarak kabul ediyoruz. Verilen acıların ve zararın hafifletilmesi için gerekli tüm inisiyatifleri almaya hazırız.”
‘Son kararı Moskova verecek’
Rusya Tarım Bakanı Alexander Tikachev, Türkiye’yle ilişkilerin bundan böyle ne düzeyde olacağına Moskova’nın karar vereceğini söyledi.
Kasım 2015’te Rus jetinin düşürülmesinin ardından Rusya, Türkiye’den ithal edilen tarım ürünlerinin neredeyse tümünü yasaklamıştı.
Kremlin ayrıca Rus vatandaşlarına Türkiye’de tatile gitmeme çağrısı yapmış ve turizm acentalarının da Türkiye’ye tur satışlarını engellemişti.
Alparslan Çelik tahliye edildi
Kasım 2015’te Türkiye hava sahasını ihlal ettiği gerekçesiyle, Türk savaş uçakları tarafından düşürülen Rus Su-24 tipi savaş uçağının pilotu paraşütle atladığı sırada Suriye tarafındaki savaşçılar tarafından vurularak öldürülmüştü.
Pilotu vurduğu iddia edilen Alparslan Çelik ise bugün ‘Harp slahı taşımak’ suçlamasıyla çıktığı duruşmada hakim tarafından serbest bırakıldı.
Yurtdışına çıkış yasağı konan Çelik’in tutuksuz yargılaması devam edecek.
