Metafizik

Metafizik Nedir?

Metafizik, felsefenin belirli bir bölümüdür. Bu bölümde, “Varlık nedir?”, “Bir dış dünya var mıdır?”, “Beden ile ruh arasındaki ilişkiler nelerdir?”, “Tanrı var mıdır?”, “Ruh ölümlü müdür, ölümsüz müdür?“ gibi sorulara cevaplar aranır. Ayrıca, bilginin nereden geldiği, neleri bilebileceğimiz de araştırılır. Ama metafizikteki asıl araştırma konuları, evren, tanrı ve ruhtur.

Filozoflar tarih boyunca, metafizik sözcüğüne farklı anlamlar verdiler; metafizikten yana oldular ya da onu eleştirdiler ve yerdiler. Metafizik sözcüğü, ilk olarak İsa’dan önce birinci yüzyılda, Rodoslu Andronikos tarafından ortaya atıldı. Andronikos, büyük Yunan filozofu Aristoteles’in yazılarını bir araya getirdiği zaman, fiziğe İlişkin bölümden sonraki yazılara, “metafizik”, yani fizikötesi adını verdi. Aristoteles’in bu yapıtında incelediği konular daha sonra, metafiziğin konuları olarak kabul edildi. Metafizik konular deyince, duyularımızı ve algılarımızı aşan konular, anlaşıldı. Aristoteles, bu yapıtında incelenen konulara “ilk felsefe” diyordu. İlk felsefe, yani metafizik, “varlığı, varlık olarak inceliyor; genel olarak var olmanın koşullarını, kaç çeşit neden den söz edilebileceğini, var olanların en üst katında bulunan yetkin varlığı yani Tanrıyı ele alıyor ve açıklıyordu. Ortaçağın sonuna kadar, felsefenin temel bölümünü metafizik oluşturdu.

Bilimlerin ilerlemesiyle, felsefe İçinde de, metafiziğe karşı olumsuz ve eleştirici bir tavır ortaya çıktı. Duyularımızı ve algılarımızı aşan konuları inceleyen metafiziğin, sağlam bilgiler veremeyeceği ileri sürüldü.Her şeyden önce, bilgilerimizin kaynağının, ortaya çıkabilme koşullarının, değerinin (geçerliğinin) araştırılması gerektiği ileri sürüldü.Böylece, daha önceki sorularda da açıkladığımız gibi, felsefede, metafiziğe oranla “bilgi kuramı” ağır bastı. Giderek, felsefe eleştirici bir tutum benimsedi ve ilkçağda felsefe (philosophia) sözcüğünün taşıdığı ilk anlama, yani doğruyu arama, hazır çözüm ve açıklamalarla yetinmeme tutumuna, yeniden ama başka bir düzeyde, bir kere daha dönüldü. İlerde felsefe tarihini kısaca gözden geçirirken, çeşitli filozofların, hem metafizik alanında, hem felsefenin öteki dallarında, hem de metafizik düşüncenin eleştirilmesi konusunda getirdikleri çözümleri topluca göreceğiz.