Kadınlarda demans (bunama) oranının erkeklerden daha fazla olduğu artık kabul ediliyor. Bu durum, hastalığa karşı mücadele yöntemlerini değiştirmeyi gerektiriyor.

Bugün dünyada 50 milyonu aşkın kişi demans (bunama) ile yaşıyor. Demans, Alzheimer da dahil olmak üzere hafızayı ve beyni etkileyen bir dizi hastalık için kullanılan ortak isim. Uzmanlar 2030’da bu sayının 75 milyona, 2050’de ise 131,5 milyona yükseleceğini tahmin ediyor.

Bu hastaların çoğu kadın. Avustralya’da demans ile bağlantılı ölümlerin üçte ikisi, ABD’de demanslı hastaların üçte ikisi kadın.

İngiltere, Galler ve Avustralya’da demans, kalp hastalıklarının önüne geçerek kadınlarda başta gelen ölüm nedenlerinden biri haline geldi.

Risk faktörleri

Demansın kadınlarda daha yaygın olmasının ana nedeni kadınların daha uzun yaşaması; zira yaş ilerledikçe Alzheimer gibi hastalıkların ortaya çıkma riski artıyor.

Araştırmalar son 20 yılda İngiltere’de 65 yaş üstü erkeklerde yeni demans vakalarında yüzde 20 azalma olduğunu gösteriyor.

Uzmanlar bunu kalp hastalıkları ve sigaraya yönelik kamu sağlığı kampanyalarına bağlıyor. Zira bu iki unsur Alzheimer açısından risk faktörü oluşturuyor. Erkeklerde kalp hastalıklarına daha erken yaşta rastlanması ve kadınlardan daha fazla sigara içmeleri nedeniyle bu kampanyanın kadınlara kıyasla onlar açısından daha iyi sonuç verdiği görülüyor.

Fakat diğer risk faktörleri kadınları daha fazla etkiliyor. Örneğin depresyon kadınlarda daha fazla görülüyor; depresyonun ise Alzheimer’ı tetikleyebileceği biliniyor.

Ayrıca ameliyat kaynaklı menopoz ve preeklampsi (gebeliğin ikinci yarısında gelişebilen hipertansiyon ve proteinüri ile kendisini gösteren rahatsızlık) gibi sorunlu gebeliklerin ileri yaşlarda bilişsel / zihinsel gerilemeye yol açabileceği biliniyor.

Hasta ve yaşlı bakımı gibi sosyal rollerin de demans riskini artırdığı söyleniyor. Bu bakıcılar ise çoğunlukla kadın oluyor. ( Yaş ilerledikçe demans riski artıyor. )

Kadın-erkek farkını gözetmek

Kadınlarla ilgili bu tür risk faktörleri konusunda daha fazla bilgi edinme yoluyla onlara yönelik önleyici tedbirler bakımından önemli adımlar atılabilir.

Kadın Beyni Projesi (WBP) son on yıllık bilimsel literatürü inceleyerek mevcut verilerin cinsiyete göre tasnif edilmesini öngörüyor.

Zürih Üniversitesi’nde biyotıp uzmanı Maria Teresa Ferretti’ye göre, “Alzheimer hastalığı bakımından kadınlarla erkekler arasındaki en belirgin fark, hastalığın bilişsel ve psikiyatrik belirtilerinin ortaya çıkması ve ilerlemesi konusunda görülüyor.” Ferretti, bu yeni araştırmalar sayesinde hastaların tedavisi konusunda yeni yöntemler geliştirilebileceğini söylüyor.

Günümüzde, beyinde biriken iki toksik proteinin olup olmadığına bakılarak Alzheimer teşhisi yapılıyor. Veriler, Alzheimer hastası kadınlar ile erkekler arasında bu proteinlerin seviyesi bakımından bir fark olmadığını gösteriyor. Ama kadınlarda daha ağır algısal ve bilişsel gerileme yaşanıyor. ( Depresyon da demans açısından risk faktörlerinden biri )

Dergi: Demans neden kadınlarda daha çok görülür?

Bir diğer sorun ise demans alanında yapılan araştırmalara çok daha az kaynak ayrılması.

Bütün bunlar dikkate alındığında, demansta cinsiyet farklarını gözeten araştırmaların yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesi bakımından önemli olduğunu vurgulamak gerekir.

Tarihsel olarak, demans araştırmaları diğer hastalıklara kıyasla yetersiz finanse edildi, savunucuların değişeceğini umduğu bir şey var

Akademi Portal / Dergi



 

Yeryüzünde  Yapılmış

İyileşmeye Giden Yol

Dünyanın ticaret rotaları 2020’de eşi benzeri olmayan bir yıl geçirdi. Birçok endüstri, üretici ve pazar koronavirüs salgınına ustalıkla yanıt verdi. Made on Earth: Road to Recovery, sekiz günlük ürün ticaretinin – bisikletten viskiye, baharatlardan yarı iletkenlere – nasıl uyum sağladığını ve dayanıklılığın ve yeniliğin dünyanın ticaret şeklini nasıl yeniden tanımladığını araştırıyor.

8.000 yıldan fazla bir süredir, uzak ülkelerden gelen mallara duyulan istek, karmaşık uluslararası ticaret ağlarının evrimine neden olmuştur. Bu ticaret yolları, dünya genelindeki kültürlerde ve pazarlarda kalıcı bir iz bıraktı ve çoğu durumda bugün hala görülebiliyor. İşte tarih öncesinden günümüze küresel ekonomiyi şekillendiren 18 mal.

 

Facebook Hesabınız Üzerinden Yorum Yapın

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here