Türkiye’de ev hapsinde bulunan ABD vatandaşı Pastör Andrew Brunson’ın serbest bırakılmaması gerekçesiyle Washington, İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ile Adalet Bakanı Abdülhamit Gül’e yaptırım uygulama kararı aldı.

ABD’nin yaptırımları sadece iki bakanı kapsıyor ve Türkiye’ye yönelik genel bir yaptırım özelliği taşımıyor.

[toggle title=”ABD’nin yaptırımları sadece iki bakanı kapsıyor” state=”close” ]

ABD’nin yaptırım kararı: İki bakanın malvarlıkları donduruldu, Türkiye sert tepki gösterdi 

ABD, Pastör Andrew Brunson davası nedeniyle İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ve Adalet Bakanı Abdülhamit Gül’e yaptırım uygulama kararı aldığını açıkladı. 

Karara tepki gösteren Türk Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada ise “Şiddetle protesto ediyoruz, saldırgan tutumun karşılığı gecikmeksizin aynıyla verilecektir” ifadesi kulanıldı. 

Yaptırım kararını ilk olarak Beyaz Saray Sözcüsü Sarah Sanders duyurdu. 

Sanders, “ABD Başkanı’nın talimatı doğrultusunda ABD Hazine Bakanlığı, ikisi de Pastör Brunson’ın gözaltına alınması ve tutuklanmasında önemli rol oynayan içişleri ve adalet bakanlarına yaptırım uygulamaktadır” açıklamasını yaptı. 

Sanders, “Brunson’ın herhangi bir suç işlediğine dair bir kanıt bulunmadığını ve kendisinin, Türk hükümetinin adil olmayan tutukluluğunun kurbanı olduğunu” belirtti. 

Bakanların ABD’deki mal varlıkları donduruldu 

ABD Hazine Bakanı Steve Mnuchin de yaptırım kararıyla ilgili yazılı bir açıklama yayımladı. 

Açıklamaya göre yaptırımlar kapsamında, iki bakanın ABD’deki mal varlıkları ve mal varlıklarından elde edebilecekleri faiz gelirleri donduruldu ve ABD vatandaşlarının bakanlarla herhangi bir iş ve işlem yapması yasaklandı. 

Mnuchin açıklamasında, “Pastör Brunson’ın, Türk yetkililer tarafından, adil olmayan tutukluluğu ve davasının devamı basit bir şekilde kabul edilemezdir.” dedi. 

ABD Başkan Yardımcısı Mike Pence, yaptırım kararının açıklanması sonrası paylaştığı Twitter mesajında “ABD hükümeti Türkiye’ye yönelik olarak sert ekonomik yaptırımlar uygulamıştır ve Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Türk hükümeti Pastör Brunson’ı serbest bırakıp bu masum din adamının ABD’ye dönüşüne izin verene kadar bu yaptırımlar sürecektir” dedi.

ABD'nin Yaptırım Kararları: ABD Hangi ülkelere ne uyguluyor?

ABD'nin Yaptırım Kararları: ABD Hangi ülkelere ne uyguluyor?

Dışişleri Bakanlığı: ABD yönetimini bu yanlış karardan geri dönmeye çağırıyoruz 

Türk Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada kararın şiddetle protesto edildği belirtildi: “ABD Hazine Bakanlığının ülkemizle ilgili olarak açıkladığı yaptırım kararını şiddetle protesto ediyoruz.” 

Açıklamada ABD’ye karardan geri dönme çağrısı yapıldı: 

“İki Sayın Bakanımızı hedef alan sözkonusu karar ne devlet ciddiyetiyle bağdaşmakta ne de hukuk ve adalet kavramlarıyla izah edilebilmektedir. 

“Hukuk sistemimize saygısızca müdahale niteliği taşıyan bu kararın ABD ile ilişkilerimizin özüne aykırı olduğuna ve iki ülke arasındaki sorunların çözümü yönünde sürdürülen yapıcı çabalara büyük zarar vereceğine kuşku yoktur. 

“ABD yönetimini bu yanlış karardan geri dönmeye çağırıyoruz. Hiçbir amaca hizmet etmeyecek sözkonusu saldırgan tutumun karşılığı gecikmeksizin aynıyla verilecektir.” 

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu açıklamayı Twitter’dan, “ABD’nin iki Bakanımıza yaptırım uygulamaya kalkışması karşılıksız kalmayacaktır. ABD Yönetimi hukuk dışı taleplerini bu yöntemle elde edemeyeceğini idrak etmediği sürece sorunlarımızı çözemeyiz” mesajıyla paylaştı. 

Adalet Bakanı Gül ise Twitter’dan yaptığı açıklamada, “Benim bu topraklarda yaşamak ve bu topraklarda ölmek dışında bir düşüm olmadı. ABD’de veya Türkiye dışında herhangi bir ülkede ne bir dikili ağacım, ne bir tek kuruş param da yoktur. Nasip olursa belki bir gün memleketim Gaziantep’te küçük bir zeytinlik alırım” ifadelerini kullandı. 

ABD'nin Yaptırım Kararları: ABD Hangi ülkelere ne uyguluyor?

Erdoğan ‘Tehdit diline prim vermeyiz’ demişti 

ABD Başkanı Donald Trump ve Başkan Yardımcısı Mike Pence, Brunson serbest kalana kadar Türkiye’ye yaptırım uygulamaya hazır olduklarını açıklamıştı. 

Ortada bir pazarlık olmadığını belirten ve süreci “psikolojik savaş” olarak nitelendiren Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise “Tehdit diline prim vermeyiz” demişti. 

Amerikan Kongresi askeri ve mali konularda Türkiye’ye yönelik bazı adımlar atarken, Washington yönetimi de Trump ve Pence üzerinden en üst düzeyde “büyük yaptırımlardan” bahsediyor. 

Türkiye ise Brunson davasının hukuki bir süreç olduğunu ve geri adım atmayacağını söylüyor. 

ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ve Türk mevkidaşı Mevlüt Çavuşoğlu gelecek hafta biraraya gelecek.

ABD'nin Yaptırım Kararları: ABD Hangi ülkelere ne uyguluyor?

Brunson hakkındaki ev hapsi kararına itiraz reddedilmişti 

Türkiye yaklaşık 2 yıldır cezaevinde bulunan İzmir’deki Protestan cemaatine ait Diriliş Kilisesi’nin ABD’li Pastörü Andrew Craig Brunson hakkında 25 Temmuz’da ev hapsi ve yurt dışına çıkış yasağı kararı alındı. 

Avukat İsmail Cem Halavurt bu karara itiraz etti. İtiraz İzmir 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nce reddedildi. 

İzmir Ağır Ceza Mahkemesi, Brunson’a elektronik kelepçe takılmasına da hükmetti. 

Andrew Craig Brunson, Ekim 2016’da Gülen yapılanmasına üye olmak suçlamasıyla tutuklanmıştı. 

[/toggle]

Bu nedenle bu yaptırımların ekonomiye etkisinin sınırlı kalacağı görüşü hakim.

ABD’de yaptırım programlarını uygulamaya koyan kuruluş Hazine Bakanlığı’na bağlı olan Yabancı Varlıkların Kontrolü Ofisi (OFAC).

OFAC’ın uyguladığı yaptırımlar iki ana gruba ayrılıyor:

Hükümetlere yönelik olan ve tüm ülkeyi kapsayan yaptırımlar

Gerçek ya da tüzel kişilerin yurtdışı varlıklarına yönelik yaptırımlar

Türkiye’de iki bakana yönelik olarak açıklanan yaptırımlar ikinci grupta yer alıyor.

İlk gruptaki yaptırımlar ise söz konusu ülkenin ekonomisini hedef alan ve daha gerniş kapsamlı sonuçları olan adımlar olarak kabul ediliyor.

ABD Başkanı Donald Trump Andrew Brunson serbest kalana kadar Türkiye’ye yaptırım uygulamaya hazır olduklarını söylemişti.

Ülkelere yönelik yaptırımların etkileri neler?

ABD’nin tüm ülkeyi hedef alan yaptırımları toplamda beş ülke için uygulanıyor. Bu yaptırımların büyük kısmı on yıllardır yürürlükte.

ABD’nin yaptırım uyguladığı ülkeler

Ülke, Yürürlüğe girme yılı, Gerekçe

ABD'nin Yaptırım Kararları: ABD Hangi ülkelere ne uyguluyor?

İran örneği:

Uzun yıllardır devam eden yaptırımlar söz konusu ülkelerin tüm sektörlerinin uluslararası ekonomiye erişimini önemli ölçüde engellediği için reel ekonomide önemli sonuçlar doğuruyor.

2006’da İran’ın nükleer programı gerekçe gösterilerek Tahran’a yönelik ekonomik ambargo niteliğinde yaptırımlar ABD öncülüğünde devreye sokulmuştu. 2015’te ise bu yaptırımlar varılan nükleer anlaşma uyarınca kademeli olarak kaldırılmıştı.

ABD'nin Yaptırım Kararları: ABD Hangi ülkelere ne uyguluyor?

Yaptırımların uygulandığı 2006 – 2015 döneminde İran ekonomisinde büyüme hız kesmiş, petrol üretimi yavaşlamış ve kişi başına düşen milli gelir 6.600 dolar seviyesinden 5.900 dolar seviyesine gerilemişti.

Yaptırımların kalkmasıyla birlikte ekonomide büyüme yeniden hızlandı ve kişi başına düşen milli gelir de 2017 sonu itibarıyla 6.900 dolara yükseldi.

ABD’nin nükleer anlaşmadan çekilmesiyle birlikte yaptırımların bu ay içerisinde yeniden yürürlüğe girmesi gündemde.

Kuzey Kore örneği:

ABD’nin en uzun süredir yaptırım uyguladığı ülke konumunda bulunan Kuzey Kore, uluslararası ekonomiden neredeyse tamamen izole edilmiş durumda.

1970’lere kadar Kuzey ve Güney Kore ekonomileri büyüklük açısından birbirine yakın olsa da, Güney Kore’nin dış finansman, ihracat-ithalat ve yabancı yatırım çekme konularında herhangi bir zorlukla karşılaşmaması iki ülke ekonomisi arasında büyük bir uçurum oluşmasına neden oldu.

ABD'nin Yaptırım Kararları: ABD Hangi ülkelere ne uyguluyor?

Kuzey Kore küresel ekonomik büyüklük sıralamasında 28,5 milyar dolarlık milli gelir büyüklüğüyle 125’incü sırada.

Ülkede kişi başına düşen yıllık milli gelir ise 1300 dolar.

Literatür ne diyor?

ABD’nin uyguladığı kapsamlı yaptırımların sonuçlarını inceleyen ekonomistler, yaptırımların en çok yaptırımlara konu ülkedeki fakir kesimi etkilediği sonucuna varıyor.

Almanya’daki Trier ve Marburg üniversitelerinden ekonomistler Matthias Neuenkirch ile Florian Neumeier’in 2016’da kaleme aldığı makalede “Yaptırım uygulanan ülkelerde zengin kesim ve yoksulluk sınırı arasındaki fark yüzde 3,8 daha fazla oluyor” diyor.

Araştırmacılar sadece ABD tarafından uygulanan yaptırımların başka ülkelerin de katılımıyla uygulanan uluslararası ölçekteki yaptırımlardan daha az etkili olduğunu ifade ediyor.

Gerçek ve tüzel kişilere uygulanan yaptırımların etkisi ne?

ABD’nin gerçek ya da tüzel kişilere yönelik yaptırımları daha fazla ülkede uygulanıyor ancak kapsamları ülkelere yönelik yaptırımlardan daha dar.

Bu yaptırımlarla ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı olan OFAC, şahısların ABD’deki mal varlıklarını dondurabiliyor, ülkeye girişlerine yasak getirebiliyor ve söz konusu kişilerle ABD’li şirketlerin veya şahısların iş yapmasını yasaklayabiliyor.

İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ile Adalet Bakanı Abdülhamit Gül’e de bu çerçevede yaptırım uygulandı.

Rusya örneği:

ABD’nin kişilere yönelik uyguladığı yaptırımların kökeni Rusya’ya dayanıyor. Rusya’da 230 milyon dolarlık bir yolsuzluk dosyasını inceleyen Rus vergi uzmanı Sergei Magnitsky’nin 2009’da hapisteyken ölmesi üzerine hazırlanan ve kısaca Küresel ‘Magnitsky Yasası’ olarak adlandırılan yasa uyarınca bugüne kadar Rusya’dan 100’ün üzerinde gerçek ya da tüzel kişi yaptırım listesine alındı.

Özellikle Rusya’nın Kırım’ı ilhakı ve Ukrayna krizine müdahalesi nedeniyle çok sayıda isim ABD’nin ‘kara listesine’ girdi.

ABD'nin Yaptırım Kararları: ABD Hangi ülkelere ne uyguluyor?

Yaptırımların etkisi özellikle Rus Rublesi cinsi finansal varlıklarda hissedilmiş, Rusya borsası ve Rus tahvilleri sert değer kayıpları yaşamıştı.

Dolar/Ruble paritesi, yaptırımlar öncesinde 30-35 bandında hareket ederken, yaptırımların devreye girmesinin ardından 70 seviyesinin üzerini görmüştü. Şu anda da Dolar/Ruble paritesi 60 seviyesinin üzerinde hareket ediyor.

Rusya borsası ise yaptırımlardan daha az etkilendi. 2014’te ABD öncülüğündeki yaptırımların yürürlüğe girmesinin ardından Rus borsasının gösterge endeksi olan MICEX’te yükseliş trendi devam etti.

Türkiye’de piyasanın ilk tepkisi

ABD ilk kez Türkiye’den gerçek ya da tüzel kişilere yaptırım uygulamıyor. OFAC yaptırım listesinde toplamda 7 Türk vatandaşı ile Türkiye’de kayıtlı 12 şirket yaptırım listesinde bulunuyor.

Son olarak bu yılın Mayıs ayında iş insanı Gülnihal Yegane ve dört Türk şirketi ‘İran’a yönelik yaptırımları deldikleri gerekçesiyle’ yaptırım listesine alınmışlardı.

ABD Hazinesi dört Türk şirketi ve bir Türk vatandaşını ‘terörizmin finansmanı’ suçlamasıyla yaptırım listesine aldı

[toggle title=”Gülnihal Yegane ve dört Türk şirketi” state=”close” ]

ABD Hazinesi dört Türk şirketi ve bir Türk vatandaşını ‘terörizmin finansmanı’ suçlamasıyla yaptırım listesine aldı 

ABD Hazinesi, İran’daki havayolu şirketlerine parça tedariki yapan bir Türk vatandaşı ve bir Türk şirketini “terörizmin finansmanıyla” suçladı. 

Suçlanan Türk vatandaşının adı Gülnihal Yegane. 

ABD Hazinesi’nin suçladığı dört şirket ise şöyle sıralandı: 

Trigron Lojistik 

RA Havacılık

3G Lojistik 

Otik Aviation 

Hazine Bakanı Steven T. Mnuchin tedarikçilerin, İran’a uygulanan yaptırımlar kapsamında ABD’de üretilmiş ürünlerin satışını yasaklayan ABD yasasını çiğnediğini açıkladı. 

Gülnihal Yegane kimdir? 

ABD'nin Yaptırım Kararları: ABD Hangi ülkelere ne uyguluyor?

Yaptırım listesinde yer alan Trigron Lojistik şirketinin internet sitesinde Gülnihal Yegane şu ifadelerle tanıtılıyor:

“Yaklaşık 10 yıldır bu sektörde faaliyet göstermekte olan Gülnihal Yegane, lojistik sektörüne havayolu taşımacılığı ile hızlı bir giriş yapmıştır. İlk yaptığı taşımacılık 2 adet uçağın tek tek parçalanıp, paketlenip, taşınması ve varış noktasında tekrar sorunsuz bir şekilde birleştirilmesi olmuştur.

“Lojistik sektörüne malzeme taşımacılığını bir çeşit turizm olarak tanımlayarak farklı bir bakış açısı getirmiştir. Malzemelerinizin yolcuğunun en kusursuz şekilde tamamlanması için gereken süreci bir kadın titizliği ile ele almıştır. Bugüne kadar emin adımlarla ilerleyerek, şimdiye kadar YEGANE GROUP bünyesinde kurduğu şirketleriyle, alım-satım, transit işlemler, taşımacılık gibi alanlarda faaliyetlerini başarıyla sürdürmektedir.” 

ABD Hazinesi’nin internet sitesinde yer alan açıklamada İran’da Mahan Air adlı bir şirkete sağlanan parçaların Devrim Muhafızları’nı desteklemek için ve İran’ın “devlet destekli terör eylemlerinde” kullanıldığı belirtildi.

Yegane, bu şirketler ile İran arasındaki bağlantıyı kurmakla suçlanıyor. Hazine Bakanlığı’nın açıklamasında, Gülnihal Yegane, Trigron Lojistik, 3G Lojistik, Otik Aviation ve RA Havacilik İran’a yönelik finansal yaptırımlar yönetmeliği kapsamındaki ikincil yaptırımlara tabi olacağı yer aldı. 

ABD Hazinesi’nin ikincil yaptırımlarına tabi olan şahıslar ya da kurumların ABD’de finansal hizmetlere erişimine sınırlama getiriliyor. 

AkademiPortal.Com

[/toggle]

Adalet Bakanı Gül ve İçişleri Bakanı Soylu’nun eklenmesiyle listedeki gerçek kişi sayısı 9’a yükselmiş durumda.

Ancak iki bakanın yaptırım listesine alınma gerekçesi listedeki diğer şahıslardan farklı olarak ‘Pastör Andrew Brunson’ın tutuklanmasında ve hapiste tutulmasında oynadıkları rol’ olarak gösteriliyor.

Bloomberg verilerine göre ABD’nin iki bakana yaptırım kararı ardından dolar/TL kuru 5.01’e yükselerek tüm zamanların rekorunu kırdı.

Son yaptırımlar piyasa uzmanları tarafından doğrudan ekonomik sonuçlar doğuracak bir adımdansa, ABD ve Türkiye arasındaki gerilimin tırmandığına işaret eden bir siyasi risk faktörü olarak değerlendiriliyor.

[divider]

Sosyal medya’da bizi takip edin…

Twitter | Facebook | Pinterest | Haber  YouTube

Akademi Portal Youtube Dergi

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Güvenlik *