Herhangi bir enfeksiyon olmaksızın boyun, koltuk altı ve kasıkta oluşan şişlikler küçülmüyor, aksine her geçen gün büyüyorsa dikkat. Ele gelen ve 1 santimin üzerine çıkan bu şişlikler lenf bezleri tümörünün habercisi olabilir.
Lenf bezleri vücudun en önemli savunma mekanizmalarından biri. Vücudumuzda bulunan binlerce lenf bezi, enfeksiyon ve hastalıklara karşı direnmemizi sağlayan bağışıklık sisteminin en önemli parçası. Yaşanan enfeksiyonlar sırasında lenf bezleri büyüyor. Hastalık sona erdiğinde ise yeniden eski boyutlarına dönüyor. Bu durum son derece normal olan bir mekanizmanın göstergesi.
Lenfoma ise lenf bezlerinin kötü huylu tümörleri. Ancak birçok kişi yaşadığı bir kulak burun boğaz enfeksiyonu sırasında boynunda oluşan bir şişliğin lenfoma olduğundan şüphelenerek doktora gidiyor. Bu durumdan “Hastadan çok, hasta olmayanlar büyük bir korkuyla bize geliyor” diye bahseden Hemotoloji Uzmanı Prof. Dr. Siret Ratip, lenfomanın en önemli belirtilerini şu şekilde anlatıyor:
LENFOMANIN EN ÖNEMLİ BELİRTİLERİ
1- Lenf bezlerindeki geçmeyen ve büyümeye devam eden şişlik: Özellikle boyun, koltuk altı ve kasık bölgesinde herhangi bir enfeksiyon durumu olmaksızın oluşan ve büyümeye devam eden, genelde ağrısız seyreden şişlik.
2- İstem dışı ve hızla kilo verme: 6 ay gibi bir sürede rejim vs gibi bir süreç olmadan kişinin normal kilosunun yaklaşık yüzde 10’unu kaybetmesi.
3- Gece terlemeleri: Özellikle sıcak havalarda geceleri terlemek olağan bir durum. Ancak lenfomanın belirtileri arasında yer alan gece terlemesinde kişi pijamalarını ve hatta yatak çarşaflarını bile değiştirme ihtiyacı duyuyor.
4- Yüksek ateş: Sebebi belli olmayan ve herhangi bir enfeksiyona bağlı gelişmeyen ateş.
RADYASYON VE KİMYASAL MADDELER NEDEN OLABİLİYOR
Kanın ulaştığı her yerde oluşabilen lenf tümörlerinin büyük bir çoğunluğunda altta yatan bir neden saptanmıyor. Hemotolog Prof. Dr. Siret Ratip’in verdiği bilgilere göre, lenfoma hastalarının küçük bir bölümünde altta yatan nedenler arasında daha önce maruz kalınan radyoterapi, kimyasal madde örneğin benzen içerikli maddeler, viral enfeksiyonlar gibi nedenler olabiliyor. Büyük bir bölümünde lenf bezinin içindeki aktiviteden sorumlu olan genlerde tesadüfen bir kırılma olduğu saptanıyor. Oradaki hücreler bağımsızlığını ilan ediyor, çoğalıyor, diğer lenf bezlerine yayılıyor.
HASTALIĞIN ÇOK ÇEŞİDİ VAR
Lenfomalar, Hodgkin ve Non-Hodgkin Lenfoma olarak iki türde olmalarına karşın özellikle Non-Hodgkin Lenfomalar’ın onlarca çeşidi bulunuyor. Non-Hodgkin Lenfomalar ayrıca yayılma olarak çeşitlerine göre üç ayrı şekilde hareket edebiliyor. Bunlardan bir çeşidinde, hastalık çok hızlı büyüyor ve hızlı bir şekilde ilerliyor. Hasta acilen hastaneye yatmak zorunda kalabiliyor. Diğer bir çeşidi aylar haftalar içinde orta hızla ilerliyor. Bir başka türü ise daha yavaş ilerliyor ve hatta hayat boyu tedaviye bile gerek duyulmuyor. Başlıca üç grubun içinde de onlarca çeşit lenfoma tespit ediliyor. Bu nedenle incelemelerin çok ayrıntılı bir şekilde yapılması gerekiyor.
KEMOTERAPİ VE KÖK HÜCRE NAKLİ İLE TEDAVİ MÜMKÜN
Lenfomanın tedavisinde kemoterapi ve kök hücre nakli gibi yöntemler kullanılıyor. Tedavi yöntemleri çeşitlerine göre farklılık göstermekle birlikte lenfoma tedavisi mümkün olan bir hastalık. Ancak her hastalıkta olduğu gibi erken teşhis lenfoma tedavisinde de büyük önem taşıyor. Hodgkin lenfomaların 1. ve 2. evresinde 5 yıllık sağlıklı yaşam süresi yüzde 80, 3. ve 4. evrede ise yüzde 60 civarında. Non-hodgkin lenfomalarda ise kurtuluş oranları hastalığın çeşidine göre değişiyor ve yüzde 60’a yakını tamamen kurtulabiliyor. Tedaviye yanıtsız hastaların ise yüzde 30’a yakını yüksek doz kemoterapi ve hastanın kendisinden toplanan kök hücre nakliyle kurtulabiliyor. Ayrıca son 10 yılda geliştirilen birçok yeni ilaç sayesinde tedavinin başarısında gelecek vadeden sonuçlar bekleniyor.
“Lenfomada ürküten artış”
Amerikan Kanser Enstitüsü (NCI) verilerine göre lenfoma görülme sıklığı son 10 yılda artış gösteriyor. ABD’de yılda yaklaşık 80 bin lenfoma tanısı konuyor. Uzmanlar, Türkiye’de de hastalığın giderek arttığına dikkat çekiyor.
Lenfomadaki artış endişe veriyor. Amerikan Kanser Enstitüsü’nün istatistiklerine göre ABD’de her yıl yaklaşık 80 bin kişi lenfomaya yakalanıyor. Ülkemizde ise 100 bin kişiden 20’sinde bu hastalığın görüldüğü tahmin ediliyor. Artışın sebeplerinden biri ortalama insan ömrünün uzaması, çünkü yaşlılık lenfoma için önemli bir risk faktörü.
Lösemi Lenfoma Miyelom Hastaları ve Araştırma Eğitim Birliği (LLMBIR), hastalığa dikkat çekmek için Ankara Ahlatlıbel’de bir yürüyüş düzenlendi. LLMBIR Derneği Başkanı Prof. Dr. Muhit Özcan, lenfomadaki artışın sebepleri hakkında şunları söyledi: “İnsan ömrünün uzaması güzel ancak yaşlılık lenfomada risk faktörü. Ülkemizin yaşlı nüfusu giderek artmaktadır. Dolayısı ile önümüzdeki yıllarda lenfomalı hasta sayısı artacak. Lenfoma tedavi başarısı yüksek olan bir hastalık ancak tedavi maliyeti oldukça yüksek dolayısı ile ülke ekonomisini yakından ilgilendiriyor. Özellikle zamanında tanı konulamaması tedavi başarısını azaltarak maliyetleri çoğaltıyor.”
MUTLAKA İKİ PATOLOJİ MERKEZİNDEN GÖRÜŞ ALINMALI
Lenfomanın kesin tanısının biyopsi ile konulabileceğini kaydeden Prof. Özcan en az iki merkezden görüş almak gerektiğine, ülkemizde tanının değişme olasılığının %20 olduğuna dikkat çekti: “Tanıyı zamanında koymak kadar tanının kesin doğrulukta olması da çok önemli. Çünkü lenfomada deneyimli merkezlerde tanının %20’ye yakın bir oranda daha iyi veya daha kötü bir tanıyla değiştirilebildiği bilinmekte. Zamanında ve doğru tanıdan sonra doğru tedavi son aşamadır. Başlangıçtaki yetersiz tedaviler tıbbi başarısızlığa ve maliyet artışına yol açarken aşırı tedaviler de hastaya ek başka riskler getirmektedir.”
GÜNDE SIFIR PAKET SİGARA VE BİR PAKET YÜRÜYÜŞ!
Sigara kullanmanın hastalık riskini artırdığını vurgulayan Özcan, lenfomadan koruyabilecek önlemleri, “Sigaradan uzak durulmalı. Kimyasal maddeler ve enfeksiyonlar lenfomaya yol açan önemli sebepler arasındadır. Lenfomadan korunmak için mucizevi formül; günde sıfır paket sigara ve bir paket yürüyüştür” şeklinde özetledi.
“BEN BAŞARDIM, SIRA SİZDE”
Kendisi de lenfoma hastası olan LLMBIR Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Başak Erdem, hastalara tedavi süresince doktorlarına inanmalarını ve dediklerini uygulamalarını önerdi, kendi tedavi sürecinde yaşadıklarını şöyle anlattı: “Hasta olduğum duyulunca yakın, uzak tanıdıklardan ve hatta onların tanıdıklarından reçeteler ve alternatif tedavi önerileri yağmaya başladı. Doktorum, ‘bilgi kirliliğine paydos’ dedi, dinledim. ‘Kemoterapiyle etkileşimini bilemeyiz diye acayip çay bitki karışımları yok’ dedi, dinledim. Tedavi sırasında hastanelerde sigortalı, sigortasız bir sürü insanı ve onlarla bu hastalığı yaşayan hasta yakınlarını, bütçe olmadığı için az sayıda olan kemoterapi hemşirelerinin bitmeyen koşturmacılarına tanık oldum.
Bu, çok pahalı bir hastalık. Ucuz olup elzem olan da kar marjı düşük olduğundan bulunamıyor ve karaborsada ağırlığınca altın değerine kavuşuyor. İlaç bulunamıyor gibi olunca insanın kalbi sıkışıyor çünkü kötü hücreler beklemiyor, çoğalmaya devam ediyor. Bu çaresizliği hiç kimsenin yaşamamasını dilerim. Bütün dileğim şansıma olan bu gidişatın derneğimizin insanlara yol ve yön göstermesiyle şans olmaktan çıkıp standartlar sağlaması. Türkiye’nin her yerinde standart kalitede laboratuarlar doğru teşhisi getirir ve hastalıklar için standart protokollerin uygulanması kan kanserleri tedavilerindeki yaşam oranını arttırır. Neredeyse artık hiç kimse kanserden ölmüyor, insanlar ilaçların yan etkilerine dayanabildiği sürece. Bu yüzden büyük ilaç firmalarının bütün araştırmaları artık ‘tedavi ederken en az zararı nasıl veririz?’ yönünde. İnsanoğlunun halen her koldan yürüttüğü bu pahalı savaşta devlete büyük bir yük düşüyor. Ancak yeni ilaçların Türkiye’de kabul edilmesi ve sigorta tarafından karşılanması hastalar için çok önemli. Allah beni sevdiklerime bağışladı, şu an tedavi görmekte olan her bir hasta için de aynı şeyi diliyorum. Dernek olarak her türlü tecrübemizle sizlerin yanınızdayız. Ben başardım, sıra sizde.”
