31 Mart 2019’daki yerel seçimler hakkında merak edilenler

Siyasi partiler 31 Mart’taki Mahalli İdareler Seçimi seçimlerde yarışacak adaylarını belirledikten sonra propagandalarını faaliyetlerini hızlandıracak.

Yerel seçimlere ittifaklar, ortak adaylar, kayyum belediyeleri gibi kavramlar damga vuruyor.

Seçimlere 6 haftadan az bir süre kala merak edilen sorulara yanıt aradık.

Seçimde kaç pusula olacak?

Yerel seçimler 30 büyükşehir belediyesi, 51 il belediyesi, 922 ilçe, 32 bin 105 mahalle, 18 bin 306 köyde yapılacak.

Seçmenlerin kullanacağı oylar, yaşadıkları yerleşim yerinin türüne göre değişecek.

Büyükşehirlerde seçmenler Büyükşehir Belediye Başkanı, İlçe Belediye Başkanı, Belediye Meclisi Üyeliği, Muhtarlık ve İhtiyar Heyeti için oy kullanacak.

Büyükşehir olmayan illerde İl Genel Meclisi Üyeliği, İlçe Belediye Başkanı, Belediye Meclisi Üyeliği, Muhtarlık ve İhtiyar Heyeti için oy kullanılacak.

Köylerde yaşayanlarsa İl Genel Meclisi Üyeliği ve Muhtarlık ve İhtiyar Heyeti için oy verecek.

Oy pusulaları İl Genel Meclisi Üyeliği için turuncu, İlçe Belediye Başkanlığı için mavi, Belediye Meclisi Üyeliği için sarı, Büyükşehir Belediye Başkanlığı için de beyaz renkli olacak.

Seçmenler bu oy pusulalarını aynı renkli zarflara koyarak sandığa atacak.

Köy ve mahallelerde muhtar ve ihtiyar heyeti seçimi için de muhtar tarafından beyaz kağıda hazırlanan, üzerinde muhtar ve ihtiyar heyeti üyelerinin isimlerinin birlikte yazdığı pusulalar bulunuyor. Seçmenler istedikleri adayın oy pusulasını alıp mor renkli zarfla sandığa atacak.

Nerede oy kullanacağım?

Seçmenlerin oy kullanacakları sandıkları öğrenmesinin üç ayrı yolu var.

Bunlardan biri, Yüksek Seçim Kurulu’nun sitesinde yer alan Nerede Oy Kullanacağım sayfası.

Bu adreste T.C. kimlik numarası, nüfusa kayıtlı olunan il ve eski nüfus cüzdanlarında nüfus sıra numarası, çipli nüfus cüzdanlarında ise seri numarası bilgisini girerek oy verilecek sandığı öğrenmek mümkün.

YSK verilerine göre 5-19 Şubat tarihleri arasında 532 binden fazla seçmen bu sistemi kullanarak oy verecekleri sandığı öğrendi.

Bu sayfanın dışında e-devlet portalından ve YSK’nın Seçmen Sorgulama iOS ve Android mobil uygulamalarından da sorgulama yapmak mümkün.

Oy kullanma saatleri

Seçmenlerin oy kullanabileceği saatler yaşadıkları illere göre değişiyor.

Çoğu ilde bu saat 08:00 – 17:00 arası.

Fakat İç Anadolu, Karadeniz, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde bulunan bazı illerde sandık açılış ve kapanış saatleri bundan birer saat önce.

07:00 – 16:00 arası oy kullanılacak iller şöyle:

Adıyaman, Ağrı, Artvin, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Antep, Giresun, Gümüşhane, Hakkari, Kars, Malatya, Maraş, Mardin, Muş, Ordu, Rize, Siirt, Sivas, Trabzon, Dersim, Urfa, Van, Bayburt, Batman, Şırnak, Ardahan, Iğdır ve Kilis.

Sandığın kapanma saati geldiğinde hâlâ sırada olan insanlar varsa sandık başkanları onların da oy kullanmasına izin veriyor

Nasıl oy kullanacağım?

Seçmenlerin oy kullanmaya giderken yanlarında kimlik, ehliyet veya pasaportlarını götürmesi gerekiyor.

Seçmen kağıtlarını sandığa götürmek ise gerekli değil.

Kullanılan oyun geçerli sayılması için ‘evet’ veya ‘tercih’ yazılı mührün ilgili alana basılması ve pusulaların zarflara koyularak sandığa atılması gerekiyor.

Pusulada partiler hangi sırada?
Yüksek Seçim Kurulu 27 Ocak tarihinde yerel seçimlerde kullanılacak oy pusulalarında partilerin yerlerini belirlemek için kura çekti.

Partilerin oy pusulasındaki kura sonucuyla belirlenen yerleri
1 Saadet Partisi (pusulanın en solunda)
2 Bağımsız Türkiye Partisi
3 Türkiye Komünist Partisi
4 Vatan Partisi
5 Büyük Birlik Partisi
6 Hür Dava Partisi
7 Cumhuriyet Halk Partisi
8 Adalet ve Kalkınma Partisi
9 Demokrat Parti
10 Milliyetçi Hareket Partisi
11 İYİ Parti
12 Halkların Demokratik Partisi
13 Demokratik Sol Parti (pusulanın en sağında)

 

Seçim ittifakları?

16 Nisan 2017’deki referandumla kabul edilen anayasa değişikliği genel seçimlerde ittifak yapmaya olanak sağlasa da yerel seçimlerde benzer bir ittifak sistemi bulunmuyor.

Bu yüzden AKP-MHP’den oluşan Cumhur İttifakı ile CHP-İYİ Parti’den oluşan Millet İttifakı genel seçimdekinden daha farklı işleyecek.

Partiler kendi aralarında yaptıkları pazarlıklarla belli il ve ilçelerde ortak aday çıkarmaya karar verdi.

AKP ve MHP 51 ilde ittifak yapıyor. 30 büyükşehirin 27’sinde AKP; Mersin, Adana ve Manisa’da ise MHP adayları ittifak adına yarışacak.

Büyükşehirlerde ittifaklar ve aday gösterdikleri partiler

31 Mart 2019'daki yerel seçimler hakkında merak edilenler
Kaynak: Partilerin açıklamaları

Türk basınında yer alan haberlere göre büyükşehirler dışında anlaşma sağlanan 21 ilin 17’sinde AKP, 4’ünde MHP adaylarıyla seçime gidilecek.

CHP ve İYİ Parti 23’ü büyükşehir, toplam 50 ilde ittifak yapma kararı aldı.

Büyükşehir olmayan illerde ittifaklar ve aday gösterdikleri partiler

31 Mart 2019'daki yerel seçimler hakkında merak edilenler
Kaynak: Partilerin açıklamaları

Uzlaşılan 23 büyükşehirden 13’ünde CHP, 10’unda ise İYİ Parti’nin adayları ile seçime gidilecek.

İttifakların tüm illerdeki aday sayıları ve gösterdikleri partiler

31 Mart 2019'daki yerel seçimler hakkında merak edilenler
Kaynak: Partilerin açıklamaları

CHP ve İYİ Parti, 23 büyükşehir dışında 27 ilde daha işbirliğine gitti. Bunlardan 16’sında CHP, 11’inde ise İYİ Parti aday gösterdi.

Bu ittifakların dışında kalan partilerden Büyük Birlik Partisi, 30 büyükşehirde Cumhur İttifakı’nı destekleyeceğini açıkladı.

Hür Dava Partisi Genel Başkan Yardımcısı Mahmut Şahin de Ocak ayında ekonomik nedenlerden ötürü seçime girmemeye karar verdiklerini, yerel ittifaklara girebileceklerini belirtmişti.

Yerel seçime girmeyen Azadî Hareketi, Demokratik Bölgeler Partisi (DBP), Devrimci Demokratik Kürt Derneği (DDKD), İnsan ve Özgürlük Partisi, Kürdistan Komünist Partisi, Platforma Demokratên Kurd (PDK) ve Kürdistan Demokrat Partisi-Türkiye (PDK-T) de seçimde HDP’yi destekleyeceklerini açıkladı.

Tunceli’de de Maocu çizgideki Sosyalist Meclisler Federasyonu adayları Türkiye Komünist Partisi’nden seçime giriyor; EMEP, ESP ve Partizan ise HDP’yi destekliyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan neden HDP’nin Millet İttifakı’nı desteklediğini söylüyor?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, seçim konuşmalarında Millet İttifakı’nın adını anmadan HDP’nin “illet ve zillet ittifakını” desteklediğini söylüyor.

Fakat HDP Millet İttifakı’na yönelik bir destek açıklamadı. İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener Iğdır’da Cumhur İttifakı’ndan alacakları oyun HDP’nin kazanmasına yol açabileceğini, HDP’nin kazanmaması için aday çıkarmayacaklarını açıkladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sözlerinin arkasındaki neden ise HDP’nin Kürt illeri dışında kalan bazı yerlerde aday çıkarmama kararı oldu.

HDP Eş Başkanı Sezai Temelli, İYİ Parti’nin aday çıkardığı her ilde aday çıkaracaklarını açıkladı. Fakat Millet İttifakı’nın adayının CHP olduğu bazı il ve ilçelerde HDP’nin adayı olmayacak. HDP, İzmir ve Beyoğlu gibi il ve ilçelerin bir kısmında CHP adaylarını destekleyeceğini açıklarken diğer kısmında ise bu tür bir açıklama yapmadı.

Bazıları HDP’nin bu kararını CHP’ye örtülü bir destek olarak yorumlarken bazıları da HDP’nin kadrolarının önemli bir kısmının tutuklanması nedeniyle partinin bazı illerde aday çıkaramayacak hale geldiği şeklinde yorumladı.

Kayyum belediyelerine ne olacak?

Demokratik Bölgeler Partisi’nin 2017 sonunda açıkladığı Kayyum Raporu’na göre partinin kazandığı 102 belediyenin 94’üne “terör örgütlerine yardım etme” suçlamasıyla kayyum atandı, 68 belediye başkanı da tutuklandı.

Atanan kayyumlardan bir kısmı yerel seçimde de AKP’nin adayı oldu.

HDP, kayyum atanan tüm belediyelerini geri almak istediğini açıkladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ise HDP’nin kazanacağı belediyelere tekrar kayyum atayabileceğini söyledi:

“Bu seçimlerde teröre bulaşmış olanlar, sandıktan çıkacak olurlarsa kayyum tayinleriyle yolumuza devam edeceğiz.”

Önceki sonuçlar nasıldı?

Bir önceki yerel seçim 2014 yılında yapılmıştı.

Belediye meclis üyeliklerinde AKP yüzde 42, CHP yüzde 26, MHP yüzde 17 oy almıştı.

2014 yerel seçiminde oy oranları

Belediye Meclis Üyeliği oyları (yüzde)

31 Mart 2019'daki yerel seçimler hakkında merak edilenler
Kaynak: YSK

O dönem yeni kurulmuş olan HDP, Kürt illerinde BDP, diğer kentlerde ise HDP adıyla seçime girmiş, BDP yüzde 4 ve HDP yüzde 2 almıştı.

2014’te kazanılan büyükşehir belediyeleri

31 Mart 2019'daki yerel seçimler hakkında merak edilenler
Kaynak: YSK

Resmi sonuçlara göre 30 büyükşehirden 18’ini AKP, 6’sını CHP, 3’ünü MHP, 2’sini BDP kazanmıştı.

Mardin’de ise seçimin galibi bağımsız aday Ahmet Türk olmuştu.

İlçe belediye başkanları hangi partiden oldu?

AKP 2014’te diğer tüm partilerin toplamından daha fazla ilçe belediyesi kazandı

31 Mart 2019'daki yerel seçimler hakkında merak edilenler
Kaynak: YSK

Bu seçim neden çok önemli?

31 Mart 2019'daki yerel seçimler hakkında merak edilenler

Bu seçimde Türkiye’de ilk defa, son seçimde en çok oyu alan 5 büyük partiden 4’ü kendi aralarında yaptıkları ittifakla yerel seçime giriyor.

İstanbul ve Ankara Büyükşehir Belediyeleri, iki ittifak için de en önemli hedeflerin başında geliyor.

2017’deki referandumda bu illerde “Hayır” oyunun çoğunlukta çıkması, o dönem bu oy için kampanya yürüten Millet İttifakı partilerine bu kentleri almak için umut veriyor.

Cumhur İttifakı’nın büyük ortağı AKP ise öncül partileriyle birlikte 1994’ten beri yönettiği Türkiye’nin en büyük iki ilini yönetmeye devam etmek, bunun üzerine de 3. büyük il İzmir’i eklemek istiyor. AKP İzmir’de son yerel seçimde oyunu yüzde 32’ye çıkararak CHP ile arasındaki farkı yüzde 13’e indirmişti. 2018’deki genel seçim ve cumhurbaşkanlığı seçiminde de arada benzer bir oy farkı kalmıştı. Bazı yorumculara göre Cumhur İttifakı’nın oy oranının düşmesi, seçmenlerin 24 Haziran 2018’deki genel seçimin ardından yaşanan ekonomik sıkıntılar nedeniyle iktidara ders vermesi, oy oranının artması ise seçmenlerin iktidarın ekonomik sorunlarla mücadelesinden memnun olduğu anlamına gelecek.

Son seçimde Türkiye’nin en çok oy alan 3. partisi olan HDP’nin hedefi ise kayyum atanan tüm belediyelerini tekrardan kazanmak ve bunların üstüne yenilerini eklemek. HDP bu belediyeleri kazanarak 2014’ten günümüze kadar bölgede yaşanan olaylara rağmen bölgedeki gücünü kaybetmediğini göstermek istiyor.

Kaç kadın belediye başkanı seçilmişti?

2014’te biri büyükşehir dört ilde kadınlar belediye başkanı seçildi

A – Büyükşehir Belediye Başkanı B- il Belediye Başkanı

31 Mart 2019'daki yerel seçimler hakkında merak edilenler

Not: BDP tüm belediye başkanlıklarında eşbaşkanlık uygulasa da bunun herhangi bir yasal karşılığı bulunmuyor. BDP’den resmi aday gösterilen kadınlardan yalnızca ikisi seçimi kazanabildi.
Kaynak: YSK

2014 yerel seçiminde kadınlar yalnızca 4 belediye başkanlığını kazanabildi. Kadın başkanların ikisi BDP’den, birer tanesi de CHP ve AKP’den seçildi.

BDP ve sonrasında HDP tüm belediyelerinde eş başkanlık uyguluyor. Fakat bu Türkiye’de yasal karşılığı olan bir uygulama değil. Seçimlerde adaylardan sadece biri resmen aday gösterilebiliyor.

İlçe belediye başkanlıklarında kadınların oranı

31 Mart 2019'daki yerel seçimler hakkında merak edilenler

Not: BDP tüm belediye başkanlıklarında eşbaşkanlık uygulasa da bunun herhangi bir yasal karşılığı bulunmuyor. BDP’den resmi aday gösterilen kadınlardan yalnızca ikisi seçimi kazanabildi.
Kaynak: YSK

Kadınların ilçe başkanlıklarındaki temsiliyeti de belediye başkanlıklarına benzer bir oranda.

879 erkek ilçe belediye başkanına karşı yalnızca 33 kadın seçilebildi.

Kadın büyükşehir, il ve ilçe başkanlarının yarısından fazlası BDP’den seçildi

31 Mart 2019'daki yerel seçimler hakkında merak edilenler
Kaynak: YSK

Kadın il, ilçe ve büyükşehir belediye başkanlarının partilerine bakıldığında, büyük bir kısmının BDP’den seçildiği görülüyor.

Bu dört partinin dışında hiçbir parti büyükşehir, il, ilçe ve hatta belde belediye başkanlığı seviyesinde kadın başkan çıkarmadı.

Saadet Partisi, DP, BBP, DSP, ÖDP, TKP, HEPAR, LDP ve Millet Partisi ilçe veya belde seviyelerinde başkanlıklar kazansa da bunların tümünü erkekler oluşturdu.

Seçim takvimi nasıl işleyecek?

Yüksek Seçim Kurumu’nun sitesinde yer alan seçim takvimine göre seçime kadar takvimdeki önemli günler şöyle:

-21 Şubat: Siyasi partilerin aday listesindeki eksiklikleri tamamlamaları için son günü.

-23 Şubat: İlçe seçim kurullarının, siyasi partiler ve bağımsız adayların yararlanacakları ticari amaçlı sabit ilân ve reklam yerleri ile süresini belirlemesi için son gün. Aynı ilân ve reklam yerleri için siyasi parti ve bağımsız adayın talepte bulunmaları ve anlaşma sağlanamaması halinde ad çekme işlemi yapılacak.

  • 27 Şubat: Hastalığı veya engeli nedeniyle yatağa bağımlı seçmenlerin seyyar sandıklara işlenmesi için son gün.
  • 3 Mart: Kesin aday listeleri il ve ilçe seçim kuralları tarafından açıklanacak.
  • 9 Mart: İlçe seçim kurulları propaganda için miting alanları belirleyecek.
  • 1 Mart: Seçim propagandası ve seçime dair çeşitli yasakların başlangıcı.
  • 30 Mart: Seçim propagandası sonlanacak.
  • 31 Mart: Yerel seçim günü.

Sonuçlar ne zaman açıklanacak?

2014’teki seçimde Suruç’ta sandık görevlileri oyların sayılmasını beklerken sandıkların üzerinde uyumuşlardı

Kesin olmayan sonuçların 31 Mart gecesi belli olması bekleniyor.

Haberler


  

Facebook Hesabınız Üzerinden Yorum Yapın

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here